Eén baksteen, een Geometry Nodes-boom, en duizend variaties vanzelf
Metsel je deze muur met de hand, dan plaats je honderden identieke bakstenen zelf. Met Geometry Nodes modelleer je in plaats daarvan precies ÉÉN baksteen, en laat je een node-boom de rest doen: een rooster van punten, om de rij een halve steen verspringen (net als bij een echt metselverband), en op elk punt een instantie met een klein beetje toeval in grootte, rotatie en kleur. Verander je nadien de afmetingen van de muur, dan rekent de hele boom automatisch mee. Dit is de kern van procedureel modelleren: één keer de regel bouwen, in plaats van duizend keer het resultaat.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:001920×1080Grid en Mesh to PointsPosition, Separate XYZ en een paar Math-nodesInstance on PointsRandom Value, gekoppeld via een Index als IDStore Named Attribute en uitlezen in het materiaalJoin Geometry en elk hun eigen materiaal geven met Set MaterialWat je al moet kunnen: Je kan oefening 1 en weet wat Edit Mode, Bevel en materialen zijn; Geometry Nodes-ervaring is niet nodig, je bouwt hier een volledige boom van nul.
Theorie om na te lezen:
Je modelleert maar één baksteen -- op de echte maat, met een klein beetje Bevel tegen de messcherpe randen. Zodra de node-boom straks duizend kopieën maakt, wordt elke onvolkomenheid in dit ene sjabloon duizend keer zichtbaar, dus deze stap is het waard om zorgvuldig te doen.
Voeg een kubus toe met Add > Mesh > Cube. Een baksteen is een rechthoekig blok, en een kubus is daarvoor het eenvoudigste vertrekpunt: je hoeft alleen de verhoudingen nog recht te trekken.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 01Open de N-sidebar (N) en typ in het Item-tabblad bij Dimensions de echte afmetingen van een baksteen in: 24 cm lang, 10 cm diep, 7 cm hoog. Blender herschaalt de kubus meteen naar dat baksteenformaat.
| Dimensions X | 0.24 m |
|---|---|
| Dimensions Y | 0.10 m |
| Dimensions Z | 0.07 m |
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 02Druk Ctrl A en kies Scale. Dit bakt de zonet ingestelde schaal in de geometrie zelf, zodat Scale in de N-sidebar weer op 1 staat.
Object Info-node die je dadelijk toevoegt, leest straks de RUWE meshgegevens van dit object. Staat er dan nog een schaal van bijvoorbeeld 0.24 op het object, dan reken je per ongeluk twee keer -- eerst met deze schaal, dan nog eens met Scale in de node-boom.Kijk in de N-sidebar na: Scale X/Y/Z staat weer op 1.000, en Dimensions toont nog steeds 24 x 10 x 7 cm. De getallen zijn nu in de mesh zelf gebakken in plaats van in een schaalfactor erbovenop -- precies wat Object Info straks nodig heeft.
Druk Tab en A: alle twaalf randen kleuren oranje.
RECWERKBEELD · EDIT MODE00:00:00:00STAP 05Druk Ctrl B, beweeg de muis een fractie en klik. Zet in Adjust Last Operation de Width op 4 mm met 2 Segments. Een baksteen heeft in het echt altijd een klein beetje afronding van het bakproces; zonder die afronding vangt elke rand een harde, onnatuurlijke lichtreflectie.
| Width | 0.004 m |
|---|---|
| Segments | 2 |
| Affect | Edges |
RECWERKBEELD · EDIT MODE00:00:00:00STAP 06Selecteer met A nog eens alles (de Bevel liet alleen zijn eigen nieuwe geometrie geselecteerd staan) en versleep de hele steen met G, Y, typ -0.05, Enter. Het object-origin (het oranje bolletje, dat blijft op de wereldoorsprong staan) zit zo precies tegen de ACHTERKANT van de steen. Dat is dadelijk handig: elke instantie komt met zijn achterkant exact op het rooterpunt te staan, en de voegplaat die je in fase 7 toevoegt, hoef je dan alleen nog een klein stukje verder naar achteren te schuiven.
| Move Y | -0.05 m |
|---|
A hiervoor, dan verplaatst G Y alleen de laatst geselecteerde geometrie van de Bevel-stap, en scheurt de steen uit elkaar in plaats van in zijn geheel te schuiven.
RECWERKBEELD · EDIT MODE00:00:00:00STAP 07Zet in de Outliner het oogicoontje van Steen uit, of druk H met het object geselecteerd. Dit ene blokje mag nooit rechtstreeks in een render verschijnen -- alleen de kopieën die de node-boom er dadelijk van maakt.
H (Hide in Viewport + Renders), niet enkel het camera-icoontje Disable in Renders. Verberg je het object VOLLEDIG uit de viewport, dan blijft het wél gewoon bruikbaar als bron voor Object Info -- Geometry Nodes leest de data van het object, niet de weergave ervan.Alle stenen komen dadelijk uit een Geometry Nodes-boom op een apart draagobject, niet op de steen zelf. Dat draagobject is verder leeg; alle echte geometrie ontstaat straks in de boom.
Voeg een Plane toe en noem hem Muur. De grootte maakt niets uit: dit vlakje verdwijnt straks helemaal, zodra de node-boom zijn eigen geometrie aanmaakt.
| Naam | Muur |
|---|
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 09Selecteer Muur, open de Modifier Properties en kies Add Modifier > Generate > Nodes. Klik op New: Blender maakt een nieuwe, lege boom met alleen een Group Input en een Group Output, al met elkaar verbonden. Er verandert nog niets -- de geometrie van het vlakje loopt gewoon ongewijzigd door.
| Node Group | BakstenenMuur |
|---|
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 10Open de Geometry Nodes-werkruimte (Shift F3) en verwijder de draad tussen Group Input en Group Output: sleep aan de ingang van Group Output en laat los in het lege veld. De muur verdwijnt uit de viewport, want er komt nu even helemaal niets meer uit de boom. Dat is normaal: je bouwt alle geometrie van deze muur zelf op, in de boom, in plaats van het draagvlakje te hergebruiken.
Deze boom gebruikt de geometrie van het draagvlak nooit, dus de Group Input-node heeft geen functie meer. Selecteer hem in de node-editor en druk X. Een opgeruimde boom is een boom die je zes maanden later nog snapt.
De eerste twee nodes bouwen een plat rooster van punten en zetten het overeind: één punt voor elke baksteen, straks netjes verticaal.
Voeg Add > Mesh > Primitives > Grid toe. Zet Size X op de breedte van de hele muur en Size Y op de hoogte, en Vertices X/Vertices Y op het aantal stenen per rij en het aantal rijen. Koppel de uitgang meteen aan Group Output: je ziet een plat, vlak rooster verschijnen, plat op de grond.
| Size X | 3.276 m |
|---|---|
| Size Y | 1.558 m |
| Vertices X | 14 |
| Vertices Y | 20 |
Vertices X/Y is het aantal PUNTEN, niet het aantal vakjes: met 14 punten krijg je 13 tussenruimtes. Daarom staat er hierboven COLS punten voor COLS stenen in een rij, verderop in de boom gebruikt als 14 rooster-punten voor 14 stenen.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 13Voeg Add > Geometry > Transform > Transform Geometry toe, ertussen. Zet Rotation X op 90°: het platte rooster kantelt overeind tot een verticaal vlak. Zet ook Translation Z op de halve muurhoogte, zodat de ONDERSTE rij precies op de vloer (Z = 0) komt te liggen in plaats van voor de helft eronder te steken.
| Rotation X | 90° |
|---|---|
| Translation Z | 0.779 m |
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 14Voeg Add > Geometry > Points > Mesh to Points toe (nog niet aankoppelen aan Group Output, dat komt in fase 5). Een Grid is een echte mesh met vlakjes; voor Instance on Points heb je straks alleen de PUNTEN nodig -- de rechthoekige tegenhanger van Distribute Points on Faces, maar dan op vaste roosterposities in plaats van willekeurig verspreid.
Nog maar drie nodes: een rooster, overeind gezet, en omgezet naar losse punten. Dit is het skelet waar de rest van de oefening op verder bouwt.
RECNODE-BOOM00:00:00:00STAP 16Een muur waarin elke steen recht boven de vorige ligt, ziet er nep uit. Een echt metselverband laat opeenvolgende rijen een halve steen verspringen. Je berekent dat verspringen met een handvol Math-nodes op de hoogte (Z) van elk punt.
Add > Input > Position geeft de locatie van het punt dat de boom op dat moment verwerkt -- een field, een waarde die voor elk punt anders is.
Add > Converter > Separate XYZ, met Position op Vector. Van de drie losse getallen die eruit komen, gebruik je zo dadelijk alleen Z (de hoogte): dat is de as die bepaalt in welke rij een punt zit.
Add > Converter > Math, operatie Divide. Koppel Z van Separate XYZ op de eerste ingang en typ de hoogte van één rij (steen + voeg) in de tweede: 0.082 m. Het resultaat is een getal dat voor elke rij ongeveer 0, 1, 2, 3... is.
| Operation | Divide |
|---|---|
| Waarde 2 | 0.082 m |
Add > Converter > Math, operatie Round. Het gedeelde getal (0, 1.0, 2.0...) wordt zo een schoon, geheel rijnummer.
| Operation | Round |
|---|
Add > Converter > Math, operatie Absolute. Rijen ONDER het midden van de muur geven een negatief rijnummer (−1, −2...); Absolute maakt daar gewoon 1, 2 van. Zonder deze stap zou de helft van de muur foutief verschuiven.
| Operation | Absolute |
|---|
Add > Converter > Math, operatie Modulo, tweede waarde 2. Een even rijnummer geeft 0, een oneven rijnummer geeft 1 -- precies het schakelaartje dat je nodig hebt om de ene rij wél en de andere rij niet te verschuiven.
| Operation | Modulo |
|---|---|
| Waarde 2 | 2 |
Add > Converter > Math, operatie Multiply, tweede waarde de halve celbreedte (0.126 m). Voor een even rij (schakelaar 0) is het resultaat nul; voor een oneven rij (schakelaar 1) is het precies een halve baksteen.
| Operation | Multiply |
|---|---|
| Waarde 2 | 0.126 m |
Add > Converter > Combine XYZ, met het resultaat van hierboven op X (Y en Z blijven 0). Set Position verwacht dadelijk een volledige vector als Offset, geen los getal -- deze node verpakt het.
Add > Geometry > Set Position, Geometry van Mesh to Points, Offset van de zojuist gemaakte Combine XYZ. Koppel de uitgang aan Group Output: de punten van de oneven rijen springen nu een halve steen opzij. Een kale punt heeft geen oppervlak, dus je ziet in het werkbeeld nog niets verschijnen -- controleer het verspringen daarom zo dadelijk aan de hand van de echte bakstenen, in de volgende fase.
Zes kleine Math-nodes rekenen per punt uit of zijn rij even of oneven is, en schuiven oneven rijen een halve baksteen opzij via Set Position.
RECNODE-BOOM00:00:00:00STAP 26Nu de punten liggen, zet je op elk punt een kopie van Steen. Meteen daarna geef je elke kopie een piepklein beetje eigen grootte en scheve stand, zodat de muur niet als een computerraster aanvoelt maar als met de hand gemetseld.
Add > Input > Object Info, Object op Steen. Zet As Instance aan en Transform Space op Original: je wil de RUWE geometrie van de steen, zonder rekening te houden met waar het sjabloon zelf toevallig in de scene staat.
| Object | Steen |
|---|---|
| As Instance | aan |
| Transform Space | Original |
Add > Geometry > Instance > Instance on Points. Points komt van Set Position, Instance van Object Info. Koppel de uitgang aan Group Output: in één klap staat de hele muur er, netjes verspringend, allemaal identiek.
F12) en te controleren of de stenen strak tegen elkaar aansluiten. Klopt de tussenruimte niet, ga dan terug naar CELL_X/CELL_Z in het script, niet naar de node-boom: de afmetingen van de steen en van het rooster moeten op elkaar afgestemd blijven.Realized zijn, klopt de automatische kadrering op het object zelf niet helemaal (instanties tellen niet mee voor Blender's eigen bounding box) -- vandaar dat dit werkbeeld op een onzichtbaar hulpkadertje focust in plaats van op Muur. Je eigen viewport heeft dat probleem niet: daar zie je de instanties gewoon, en kan je vrij in- en uitzoomen.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 28Voeg Add > Input > Index toe: een getal dat voor elk punt anders is (0, 1, 2, 3...), en gebruik het als ID van een Random Value (Float, bereik 0.94 tot 1.05). Zonder een ID geeft Random Value voor ELK punt hetzelfde getal terug -- de Index is wat de willekeur pas echt willekeurig maakt. Koppel het resultaat via een Combine XYZ (dezelfde waarde op X, Y en Z) aan Scale van Instance on Points.
| Random Value > Min | 0.94 |
|---|---|
| Random Value > Max | 1.05 |
Index naar ID, dan lijkt alles in eerste instantie te werken -- er verschijnt gewoon een (toevallig) getal -- maar elke steen krijgt dan PRECIES dezelfde grootte. Controleer dus altijd of de hele muur een klein beetje onregelmatig oogt, niet enkel of er geen foutmelding verschijnt.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 29Nog een Random Value (Float, −4° tot 4°, een ANDER Seed-getal dan hierboven zodat de twee toevalsreeksen niet samenvallen), via Combine XYZ op de Z-component en dan door Add > Utilities > Rotation > Euler to Rotation -- die node zet drie hoeken om naar het Rotation-datatype dat Instance on Points verwacht. Koppel de uitgang op Rotation.
| Random Value > Min | -4° |
|---|---|
| Random Value > Max | 4° |
| Seed | 7 |
Combine XYZ rechtstreeks aan Rotation koppelen lijkt te werken, maar geeft in dit type socket (Rotation, geen gewone Vector) een verkeerde, veel te grote draai. De Euler to Rotation-node ertussen is daarom geen stijlkeuze maar een noodzaak.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 30Nog een Random Value (Float, −6 mm tot 2 mm, een nieuw Seed-getal). Een echte muur is nooit perfect: na jaren zakt hier en daar een steen een fractie weg. Deze waarde wordt dadelijk een kleine verschuiving in hoogte.
| Min | -0.006 m |
|---|---|
| Max | 0.002 m |
| Seed | 11 |
Nog een Add > Converter > Combine XYZ, met de verzakking dit keer op Z. Zo staat de waarde in hetzelfde formaat als de X-verschuiving die de rijen al laat verspringen.
Add > Converter > Vector Math, operatie Add. Koppel de X-verschuiving (het verspringen van de rijen) en de nieuwe Z-verzakking op de twee ingangen, en koppel het resultaat op Offset van Set Position -- in de plaats van de rechtstreekse koppeling die er al lag. Eén Offset-ingang kan maar één vector aan, dus alles wat een punt moet verschuiven, tel je eerst samen op.
Vector Math-node is een goed voorbeeld van een terugkerend patroon in Geometry Nodes: hoe meer effecten je stapelt, hoe vaker je twee of meer vectoren met Add moet samenvoegen vóór je ze in een enkele Offset- of Translation-ingang stopt.
RECWERKBEELD · OBJECT MODE00:00:00:00STAP 33Instance on Points zet de steen op elk punt; drie Random Value-nodes (elk met een eigen Seed) geven grootte, kanteling en een kleine verzakking per steen een eigen afwijking. Vector Math: verschuivingen optellen combineert het verspringen van de rijen met die verzakking tot één Offset.
RECNODE-BOOM00:00:00:00STAP 34Een gebakken baksteen is nooit overal precies dezelfde tint. Je geeft daarom elk PUNT, vóór het instantiëren, een eigen willekeurige kleurwaarde mee -- als een naamattribuut dat het materiaal van de muur straks kan uitlezen.
Nog een derde Random Value (Float, 0 tot 1, weer een eigen Seed). Dit getal wordt dadelijk de invoer van een kleurverloop.
| Min | 0.0 |
|---|---|
| Max | 1.0 |
| Seed | 3 |
Add > Converter > Color Ramp. Zet drie kleurstops: donker roodbruin bij 0, een warme middenterracotta bij 0.5, en een lichtere okerbruine tint bij 1. Koppel Value van de Random Value aan Fac: elke steen krijgt zo een positie op dit verloop, en dus een eigen tint tussen de twee uitersten.
| Stop 0 | #481A12 (donker roodbruin) |
|---|---|
| Stop 0.5 | #783317 (terracotta) |
| Stop 1 | #9E4D2B (oker) |
Add > Geometry > Attribute > Store Named Attribute, Data Type op Color, Domain op Point, naam kleur_steen. Schuif deze node tussen Set Position en Instance on Points: Geometry komt nu van Set Position, en de nieuwe uitgang gaat naar Points van Instance on Points. Zo krijgt elk PUNT zijn kleur mee vóórdat het een baksteen wordt.
| Data Type | Color |
|---|---|
| Domain | Point |
| Name | kleur_steen |
Instance on Points draagt het automatisch over naar elke instantie; in het materiaal lees je het zo dadelijk uit met een gewone Attribute-node op dezelfde naam.Add > Geometry > Realize Instances, gekoppeld op de uitgang van Instance on Points. Een instantie is tot nu toe een verwijzing naar het sjabloon; deze node bakt elke instantie om tot een eigen, echt stukje mesh. Dat is nodig voor de volgende fase: pas op echte geometrie kan het materiaal zo dadelijk per baksteen een andere kleur tonen.
Twee materialen: warm baksteenrood met de zonet opgeslagen kleurvariatie, en een neutrale grijze voegmortel op een plaatje net achter de stenen. Join Geometry voegt ze samen tot één muur.
Maak op Muur een nieuw materiaal Baksteen. Voeg in de Shading-werkruimte een Attribute-node toe, typ bij Name exact kleur_steen (dezelfde naam als in Store Named Attribute) en koppel Color aan Base Color van de Principled BSDF.
| Attribute > Name | kleur_steen |
|---|
Attribute-node niet EXACT overeenkomt met de naam in Store Named Attribute (hoofdlettergevoelig, geen typfout), leest Blender gewoon zwart. Dat is geen fout van Blender: de node zoekt een attribuut dat simpelweg niet bestaat.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 39Gebakken klei kaatst geen scherpe hooglichten: zet Roughness van de Principled BSDF op 0.88. Een lage Roughness zou de hele muur laten glimmen als gelakt aardewerk in plaats van dof gebakken steen.
| Roughness | 0.88 |
|---|
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 40Een tweede materiaal, Voegmortel: een neutrale, warmgrijze Base Color en een hoge Roughness. Mortel is dof en absorbeert licht -- precies het tegenovergestelde van een glanzend oppervlak.
| Base Color | #94897F |
|---|---|
| Roughness | 0.95 |
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 41Add > Geometry > Material > Set Material, Material op Baksteen, gekoppeld tussen Realize Instances en Group Output. Render (F12): elke steen toont nu zijn eigen tint uit de Color Ramp.
| Material | Baksteen |
|---|
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 42Nog een Transform Geometry, dit keer rechtstreeks op de uitgang van de EERSTE Transform Geometry (het overeind gezette, nog platte rooster, vóór het verspringen) -- dit hoeft niet verspringend te zijn, het is straks toch bijna helemaal aan het zicht onttrokken. Verschuif het 1,5 cm naar achteren (Translation Y), en geef het meteen het materiaal Voegmortel. Dat kleine tussenruimtetje is precies genoeg om nooit te vechten om dezelfde pixel als de achterkant van een steen (Z-fighting), maar te weinig om als een aparte laag op te vallen.
| Translation Y | 0.015 m |
|---|---|
| Material | Voegmortel |
Add > Geometry > Join Geometry, met beide Set Material-takken aangesloten op de twee Geometry-ingangen, en de uitgang naar Group Output. Render: nu zie je de volledige muur, met een fijne grijze voeg die precies zichtbaar wordt in de kieren tussen de stenen.
Transform Geometry: voeg naar achter wel degelijk van de EERSTE Transform Geometry vertrekt (het volledige, platte rooster) en niet van Set Position (het verspringende puntenrooster) -- de voeg moet één aaneengesloten vlak blijven, geen los stukje per steen.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 44Links het puntenrooster met het verspringen; in het midden de instantiëring met toeval in grootte, kanteling en kleur; onderaan een aparte, effen tak voor de voegmortel. Join Geometry voegt alles samen tot de uiteindelijke muur.
RECNODE-BOOM00:00:00:00STAP 45Een laatste laag realisme: een subtiele ruwe textuur op de baksteen zelf, zodat het licht er niet als een gladde, digitale doos over glijdt.
Terug in de Shading-werkruimte van het materiaal Baksteen: voeg Add > Texture > Noise Texture toe met een hoge Scale (45), zodat de ruis fijnkorrelig blijft in plaats van in grote wolken te golven.
| Scale | 45 |
|---|
Add > Vector > Bump, Height van de Noise Texture, uitgang naar Normal van de Principled BSDF. Zet Strength laag (0.15): de vorm van de steen verandert niet, alleen hoe het licht erop reageert, alsof het oppervlak licht poreus is.
| Strength | 0.15 |
|---|
Bump Strength nooit te hoog: bij een hele muur vol identieke bakstenen valt een overdreven korrel meteen op als een herhalend patroon. Subtiel is hier geloofwaardiger dan extreem.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 47Add > Input > Ambient Occlusion, Distance op 2 cm. Deze node meet, per punt op het oppervlak, hoe dicht andere geometrie in de buurt is -- in de nauwe hoeken tussen twee bakstenen geeft dat een lage waarde, op een vlak stuk steen een hoge.
| Distance | 0.02 m |
|---|
Add > Color > Mix, Data Type op Color, Blend Mode op Multiply, Factor op 0.35. A komt van de Attribute-node (de kleur per steen), B van de Ambient Occlusion, en het resultaat gaat naar Base Color -- in de plaats van de rechtstreekse koppeling van daarnet. Op een lage Factor houden: je wil de voegen een klein beetje laten vervuilen, niet de hele muur grijs wassen.
| Data Type | Color |
|---|---|
| Blend Mode | Multiply |
| Factor | 0.35 |
Ambient Occlusion is in EEVEE alleen zichtbaar met Raytracing aan. De filmische set van deze cursus zet dat standaard aan; werk je in een eigen, nieuw bestand, controleer dat dan in Render Properties.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 49De muur staat, met verspringende rijen, een eigen kleur per steen en een fijne voeg ertussen. Tijd voor de eindrender.
Zoom eerst in op een hoekje van de muur en druk F12. Op deze schaal zie je alles wat de node-boom aan toeval heeft toegevoegd tegelijk: kleurverschil, een fractie scheve stand, een steen die een paar millimeter dieper zit, en de fijne korrel van de Bump.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 50Zoom uit tot de volledige muur in beeld past en druk F12. Van dichtbij zie je de kleine onregelmatigheden; van veraf smelten ze samen tot een muur die er handgemetseld uitziet, niet gekopieerd.
RECRENDER · EEVEE00:00:00:00STAP 51Random Value toe die af en toe een baksteen helemaal weglaat (Delete Geometry met een lage kans), voor een verweerd, onvolledig muurtje.Curve en gebruik Curve to Points in plaats van Grid, zodat de muur om een hoek buigt.Noise Texture op de positie in plaats van Random Value, zodat er grotere, vlekkerige kleurzones ontstaan in plaats van steen-voor-steen ruis.