Hoofdstuk 93Armatures en bones

Edit Mode op een armature toont de botten als hun Rest Pose: de neutrale, ongebogen uitgangsstand waarin je botten toevoegt, knipt, herbenoemt en herschikt in de hiërarchie — exact zoals Edit Mode op een mesh vertices bewerkt. Pose Mode toont diezelfde botten, maar nu poseer je ze: elke rotatie, verplaatsing of schaal hier is een tijdelijke afwijking bovenop de Rest Pose, en is wat je keyframet. Object Mode behandelt de hele armature als één object — je verplaatst het skelet als geheel, zonder de botten onderling te beïnvloeden.

De klassieke misser: in Edit Mode een bot verplaatsen omdat je dacht in Pose Mode te zitten. Dat wijzigt de Rest Pose zelf, met als gevolg dat elke bestaande pose-animatie er plots vervormd uitziet, omdat de rest waarop ze gebaseerd was, veranderd is.

Een kind-bot dat Connected staat, deelt zijn kop-positie fysiek met de staart van zijn ouder — beweegt de ouder, dan beweegt de aansluiting altijd mee, zoals een echt gewricht. Disconnected (het slotje-icoon uit) laat het kind los van de ouder positioneren, terwijl het wel in rotatie en locatie blijft volgen — nodig voor bv. een vinger die niet exact op de handpalm hoort te beginnen, of een controllerbot die je bewust los van de rest wil positioneren. Ctrl+P in Edit Mode parent een selectie botten aan de actieve, met de keuze tussen Connected en Keep Offset (disconnected).

Bone Collections (de opvolger van de oudere Bone Layers) groepeert botten in genoemde sets — bv. "Controllers", "Deform", "IK" — die je apart kan tonen of verbergen in Pose Mode zonder botten te verwijderen. Bij een complexe rig met honderden botten is dit het verschil tussen een bruikbare en een onwerkbare viewport: een animator toont doorgaans alleen de controller-collectie en houdt de onderliggende deform-botten (die de mesh echt vervormen, maar zelf nooit rechtstreeks bewogen worden) verborgen.

Het Deform-vinkje op de Bone Properties-tab bepaalt of een bot meetelt in de Armature-modifier — staat het uit, dan bestaat het bot wel in de hiërarchie en kan het geanimeerd of als IK-doel gebruikt worden, maar het vervormt de mesh zelf niet. Controller-botten (die alleen sturen, niet vervormen) staan hier meestal uit; de onderliggende deform-botten die de vertex groups aansturen, staan aan. Deze scheiding is wat een rig leesbaar houdt: een animator poseert de controllers, de deform-botten volgen via constraints automatisch mee.

Bij Forward Kinematics (FK) roteer je elk bot in de keten apart — natuurlijk voor een arm die zwaait, omslachtig voor een voet die op de grond moet blijven terwijl het lichaam beweegt. Inverse Kinematics (IK) draait dit om: je zet een IK-constraint (hoofdstuk 92) op het onderste bot van een keten, met een apart IK Target-object aan het uiteinde, en een optionele Pole Target die bepaalt welke kant de knie of elleboog op wijst. Sleep je het IK Target, dan berekent Blender de tussenliggende hoeken van de hele keten automatisch. De meeste bewegingsrigs combineren beide: FK voor bv. de wervelkolom, IK voor armen en benen, met een schakelaar (via een Custom Property en drivers, hoofdstuk 91) om tussen beide te wisselen.

Drie fouten die telkens terugkomen. Eén: een bot verplaatsen in Edit Mode nadat er al een pose-animatie op staat — dat verschuift de Rest Pose en vervormt alle bestaande keyframes. Twee: de armature schalen in Object Mode in plaats van de botten zelf in Edit Mode te herschalen — dat werkt technisch, maar geeft problemen met bone envelopes en custom shapes die niet meeschalen. Drie: vergeten dat een niet-toegepaste rotatie of schaal op het armature-object zelf (Object Mode, Ctrl+A) een rig soms subtiel scheeftrekt zodra IK of Stretch-constraints in het spel komen — Apply Transform vooraf is bij een rig-opbouw geen overbodige stap.