Hoofdstuk 77Hoe materialen werken

Zoals een mesh, een camera of een actie is een Material een eigen datablock in het .blend-bestand, met een eigen naam, een eigen gebruikerstal (users) en een eigen levensduur. Een object bevat dus geen materiaal — het verwijst ernaar via een Material Slot. Dat verschil is meer dan woordenspel: hetzelfde materiaal-datablock kan tegelijk in de sloten van tien verschillende objecten staan, en een wijziging aan dat ene datablock verandert dan alle tien objecten ineens.

Dat is precies hetzelfde principe als bij een mesh die door meerdere objecten gedeeld wordt (deel B, hoofdstuk 10): het datablock leeft onafhankelijk van elk object dat ernaar wijst, en telt hoeveel objecten dat op dit moment doen.

Eén object kan meerdere Material Slots hebben, elk met een eigen materiaal-datablock. Zo krijgt een mok bijvoorbeeld slot 0 voor het keramiek en slot 1 voor de glazuurrand. Welke slot een face gebruikt, staat opgeslagen op de face zelf (material_index in de mesh-data), niet op het object — vandaar dat je in Object Mode alleen de lijst met sloten ziet, en pas in Edit Mode de knoppen krijgt om ze effectief aan faces toe te wijzen.

Een nieuw object begint met nul sloten. Ken je in Object Mode een materiaal toe (bv. via het Material-veld in het Shading-werkgebied of door een materiaal uit de Asset Browser te slepen), dan maakt Blender automatisch slot 0 aan en wijst alle faces daaraan toe.

Sleep je hetzelfde materiaal in de sloten van meerdere objecten, dan delen ze letterlijk hetzelfde datablock — het getal naast de materiaalnaam in de Properties-tab toont hoeveel objecten er op dit moment naar wijzen. Klik je op dat getal, dan maakt Blender een kopie die vanaf dat moment alléén nog aan dit ene object hangt (Make Single User).

Een materiaal met nul gebruikers verdwijnt normaal bij het opslaan en heropenen van het bestand — tenzij het een Fake User heeft (het schildicoontje naast de naam). Dat is de manier om een materiaal te bewaren dat je nu nog aan geen enkel object hebt gekoppeld, bijvoorbeeld omdat het in een eigen .blend-bibliotheek staat te wachten om Append- of Link-baar te zijn (zie deel B, hoofdstuk 12).

Naast de materiaal-lijst staat een klein keuzeveld met twee opties: Object en Data (bij een mesh dus Mesh). Dat bepaalt of de koppeling naar het materiaal-datablock op het object zelf staat, of op de mesh-data die het object gebruikt. Standaard staat dit op Data — logisch, want normaal hoort een materiaal bij de geometrie.

Het verschil wordt zichtbaar zodra meerdere objecten dezelfde mesh-data delen (een Linked Duplicate, Alt+D in plaats van Shift+D). Staat de link op Data, dan krijgen alle gelinkte kopieën automatisch hetzelfde materiaal, omdat ze letterlijk dezelfde mesh-datablock gebruiken. Staat de link op Object, dan kan elke gelinkte kopie een eigen materiaal tonen op dezelfde onderliggende geometrie — handig voor bijvoorbeeld tien identieke stoelen in verschillende kleuren zonder de mesh tien keer te dupliceren.

Een materiaal dat je in meerdere projecten wilt hergebruiken, hoort in een eigen .blend-bibliotheek met Fake User aan op elk materiaal, zodat niets automatisch wordt opgeruimd. Van daaruit haal je het binnen via File > Append (een eigen, losstaande kopie) of File > Link (een levende verwijzing die meeverandert met het bronbestand) — het volledige onderscheid daartussen staat in deel B, hoofdstuk 12.

De Asset Browser (deel B, hoofdstuk 15) bouwt hierop voort: markeer een materiaal als asset, en het verschijnt met een voorbeeldbolletje in een catalogus waaruit je het simpelweg naar een object toe sleept, zonder het bronbestand met de hand te moeten opzoeken.