Hoofdstuk 8Transformeren

Drie sneltoetsen dragen het grootste deel van al het modelleer- en scene-werk in Blender: G (Grab/Move, verplaatsen), R (Rotate, draaien) en S (Scale, schalen). Je drukt de toets in, beweegt de muis, en bevestigt met een klik of Enter — of annuleert met Esc of een rechtsklik, wat de transformatie volledig terugdraait.

Dezelfde drie bewerkingen zijn ook beschikbaar als tools in de toolbar (met een gizmo: pijlen voor Move, ringen voor Rotate, blokjes voor Scale, die je met de muis vastpakt) en via het menu Object → Transform. De sneltoetsen zijn sneller zodra je ze kent; de gizmo is visueler en fouttoleranter voor wie nog leert.

Het Transform Pivot Point (draaipunt van de transformatie) bepaalt rond welk punt een rotatie of schaling gebeurt bij meerdere geselecteerde objecten. Het keuzemenu staat in de header van de 3D Viewport (of via de sneltoets . op het numpad-punt, Period, die een pie-menu opent). Er zijn vijf opties:

• Median Point (standaard) — het gemiddelde van alle geselecteerde origins. Bij één object: de origin van dat object.
• Individual Origins — elk geselecteerd object roteert/schaalt om zíjn eigen origin, onafhankelijk van de rest — zo blijft een rij bomen op zijn plek staan terwijl elke boom apart groter wordt.
• 3D Cursor — alles draait of schaalt rond de positie van de 3D cursor, ongeacht waar de objecten zelf staan — handig voor een groepsrotatie rond een gekozen middelpunt.
• Active Element — rond de origin van het actieve object alleen (zie hoofdstuk A7 voor actief tegenover geselecteerd).
• Bounding Box Center — het midden van de denkbeeldige rechthoekige doos rond alle geselecteerde objecten samen, wat kan afwijken van het gemiddelde van de origins als objecten ongelijk verdeeld staan.

Naast het pivot-punt bepaalt de Transform Orientation (transformatie-oriëntatie) wélke X/Y/Z je precies gebruikt. Standaard is dat Global — de vaste wereldassen, onafhankelijk van hoe een object geroteerd staat. Local gebruikt in plaats daarvan de eigen, mogelijk geroteerde assen van het actieve object: G X in Local verplaatst langs de “voorkant” van dat object, ook als het object zelf 40° gedraaid in de scene staat.

Andere ingebouwde oriëntaties: Normal (uitgelijnd met de normaalrichting van de actieve face/vertex in Edit Mode — onmisbaar om “naar buiten” te verplaatsen op een gebogen oppervlak), Gimbal (volgt de rotatie-assen zoals Euler-rotatie ze intern gebruikt), View (uitgelijnd met je huidige schermrichting, handig om altijd “naar de camera toe” te bewegen), en Cursor (uitgelijnd met de rotatie van de 3D cursor). Je kan ook een eigen, Custom oriëntatie opslaan, gebaseerd op een geselecteerde face of edge.

Tijdens elke transformatie kan je een exact getal intypen in plaats van met de muis te schatten: G, dan 2, Enter verplaatst precies 2 eenheden langs de laatst gekozen as (of, zonder as-beperking, langs de kijkrichting). Combineer met een as-letter voor volledige controle: G Z -1.5 Enter verplaatst exact 1,5 eenheid naar beneden.

Zonder een exact getal te typen zijn er twee muismodifiers die de precisie bijsturen: Shift ingedrukt houden tijdens het slepen vertraagt de muisbeweging tot een fractie van de normale snelheid — fijnere controle op hetzelfde muistraject. Ctrl ingedrukt houden dwingt de transformatie tot vaste stappen (increments): hele graden bij rotatie, ronde getallen bij verplaatsing — onafhankelijk van of snapping op het rooster aanstaat.