Hoofdstuk 6Navigeren in de 3D-viewport
Draaien, pannen, zoomen, de gizmo, de numpad, en walk/fly-navigatie
Voor je iets kan modelleren, moet je erom heen kunnen kijken. Dit is het zwaarste hoofdstuk van Deel A: elke manier om door de 3D-viewport te bewegen, wat de navigatie-gizmo doet, hoe de numpad-vooraanzichten werken, en wat je instelt als je laptop geen numpad heeft.
RECCONCEPT00:00:00:00schooliumDe drie basisbewegingen: orbit, pan, zoom
Alle viewport-navigatie komt neer op drie bewegingen. Orbit (draaien) draait de camera van de viewport om een vast draaipunt heen — standaard met het middelste muisknop ingedrukt en de muis bewegen. Pan (verschuiven) schuift dat draaipunt zelf, zonder de kijkrichting te veranderen — Shift + middelste muisknop. Zoom brengt het draaipunt dichterbij of verder weg — het muiswiel, of Ctrl + middelste muisknop en op-en-neer bewegen.
Deze drie zijn onafhankelijk van welk object geselecteerd is: navigeren verandert nooit de scene, alleen hoe je ernaar kijkt. Dat is een cruciaal verschil met transformeren (hoofdstuk A8), waar G/R/S wél de data zelf wijzigt.
RECBLENDER 5.1 · VIEWPORT-SOLID00:00:00:001920×1080De navigatie-gizmo
- 1De bol met assen
Zes gekleurde bolletjes: rood (X), groen (Y), blauw (Z), elk met een gevulde (positieve as) en een open (negatieve as) variant.
- 2Op een asbolletje klikken
Springt direct naar dat vooraanzicht — bijvoorbeeld het blauwe bolletje boven voor Top View — met een korte animatie.
- 3Slepen op de bol
Draait de viewport vrij, hetzelfde effect als orbit met de middelste muisknop, maar dan met de muis precies op de gizmo.
- 4Slotje-icoon eronder
Wisselt tussen Perspective en Orthographic projectie (zie het blad hierna) — hetzelfde als de sneltoets Numpad 5.
- 5Vergrootglas- en handicoontjes
Klein, onderaan de gizmo-kolom: zoom- en pan-knoppen voor wie liever klikt dan sleept.
Perspective tegenover Orthographic
Blender toont de scene standaard in Perspective-projectie: verder weg is kleiner, net zoals een camera of het menselijk oog het ziet. Voor precisiewerk — recht van voren meten, exact uitlijnen — is Orthographic vaak beter: alle evenwijdige lijnen blijven evenwijdig, afstand vervormt de grootte niet.
Je wisselt met Numpad 5, of via het slotje-icoon onder de navigatie-gizmo. De vooraanzichten (Front, Top, Right, ...) springen bij het activeren automatisch naar Orthographic omdat perspectiefvervorming daar juist storend is; draai je daarna vrij (orbit) weg van een exact vooraanzicht, dan blijft de projectie orthografisch tot je zelf terugschakelt.
RECBLENDER 5.1 · NAV-GIZMO00:00:00:001920×1080De numpad-vooraanzichten
Elk vooraanzicht springt naar een vaste kijkrichting in Orthographic. Op een laptop zonder los numpad-blok werkt dit pas na het instellen van Emulate Numpad (zie het blad hierna).
| Toets | Effect |
|---|---|
| Numpad 1 | Front View — van voren, kijkrichting langs -Y |
| Ctrl+Numpad 1 | Back View — van achteren |
| Numpad 3 | Right View — van rechts, kijkrichting langs -X |
| Ctrl+Numpad 3 | Left View — van links |
| Numpad 7 | Top View — van boven, kijkrichting langs -Z |
| Ctrl+Numpad 7 | Bottom View — van onderen |
| Numpad 0 | Camera View — door de actieve scene-camera, zoals een render hem zou zien |
| Numpad 5 | Wissel Perspective / Orthographic |
| Numpad 2 / 4 / 6 / 8 | Draait de viewport in vaste stappen (standaard 15°) — orbit zonder de muis |
| Numpad . (punt) | View Selected — zoomt en centreert op de huidige selectie |
| Numpad / | View Local (isoleer het geselecteerde object, verberg de rest tijdelijk) |
Geen numpad? Emulate Numpad
De meeste laptoptoetsenborden hebben geen los numpad-blok. Zonder dat blok doen de toetsen 1 t/m 9 bovenaan het toetsenbord standaard iets anders (of niets), dus de vooraanzichten hierboven lijken “niet te werken”.
De oplossing staat in Preferences → Input → Emulate Numpad. Eenmaal aangevinkt sturen de gewone cijfertoetsen 1-9 en 0 bovenaan het toetsenbord dezelfde vooraanzicht-commando's als een echt numpad-blok zou doen. De keerzijde: je verliest dan de mogelijkheid om die cijfertoetsen te gebruiken voor iets anders waar Blender ze ook voor gebruikt (zoals het wisselen van collection-zichtbaarheid) — een afweging, geen gratis oplossing.
RECCONCEPT00:00:00:00schooliumWalk en Fly Navigation
Voor het doorlopen van grotere scenes — architecturale bezoeken, level design — zijn orbit/pan/zoom omslachtig. Walk Navigation (Shift ~ of via View → Navigation → Walk Navigation) zet de viewport om in een first-person besturing: WASD om te bewegen, de muis om rond te kijken, met zwaartekracht en botsing met de vloer alsof je er zelf doorheen loopt.
Fly Navigation lijkt erop, maar zonder zwaartekracht — je “vliegt” vrij door de scene in elke richting, handiger voor het inspecteren van een object van alle kanten dan voor het beoordelen van een architecturale doorloop. Beide modi sluit je af met Enter (bevestigen) of Esc (terug naar de startpositie).
RECCONCEPT00:00:00:00schooliumOverlay-instellingen voor het raster (grid)
Deze instellingen (View3D Overlay) bepalen wat de vloer-grid tijdens het navigeren toont — nuttig om afstand en schaal te blijven inschatten.
| Instelling | Type | Standaard | Bereik | Wat hij doet (tooltip uit Blender) |
|---|---|---|---|---|
| Display Grid | BOOLEAN | aan | – | Show grid in orthographic side view |
| Display X Axis | BOOLEAN | aan | – | Show the X axis line |
| Display Y Axis | BOOLEAN | aan | – | Show the Y axis line |
| Display Z Axis | BOOLEAN | uit | – | Show the Z axis line |
| Grid Scale | FLOAT | 1 | 0.001 – 1000 | Multiplier for the distance between 3D View grid lines |
| Grid Lines | INT | 16 | 0 – 1024 | Number of grid lines to display in perspective view |
| Grid Subdivisions | INT | 10 | 1 – 1024 | Number of subdivisions between grid lines |
| Grid Scale Unit | FLOAT | 0 | -10000 – 10000 | Grid cell size scaled by scene unit system settings |
| Show 3D Cursor | BOOLEAN | aan | – | Display 3D Cursor Overlay |
| Use Grid | BOOLEAN | uit | – | Display a grid over Grease Pencil paper |
| Opacity | FLOAT | 0.9 | 0.1 – 1 | Canvas grid opacity |
| Grid Color | FLOAT | 0 | 0 – 1 | Canvas grid color |
| Scale | FLOAT | 0 | 0 – onbegrensd | Canvas grid scale |
| Offset | FLOAT | 0 | -10000 – 10000 | Canvas grid offset |
| Subdivisions | INT | 4 | 1 – 100 | Canvas grid subdivisions |
Wat er misgaat: draaipunt, gizmo en “ik ben mijn object kwijt”
De meest voorkomende navigatiefrustraties hebben allemaal dezelfde kern: het draaipunt van orbit staat niet waar je denkt dat het staat.
Tot slot: navigeren verandert nooit objectdata, dus een “verdwenen” object na wild navigeren is vrijwel altijd gewoon buiten beeld gezoomd of gepand — Home (View All) toont de hele scene weer in het venster.
RECBLENDER 5.1 · VIEWPORT-SOLID00:00:00:001920×1080Zelf proberen: van kamera-oog tot walk-through
Navigeer door een kleine scene met drie objecten op verschillende afstanden: gebruik orbit/pan/zoom, spring door de vooraanzichten, en probeer Walk Navigation.
- 1Open start_navigeren.blend: drie objecten verspreid over een groter grondvlak.
- 2Orbit met de middelste muisknop rond het middelste object; pan met Shift+middelste muisknop naar het verste object.
- 3Zoom in tot vlak bij één object, en gebruik dan Numpad . om automatisch op het geselecteerde object te centreren.
- 4Loop de vooraanzichten af: Numpad 1, 3, 7 en terug naar een vrij perspectief met de muis.
- 5Wissel met Numpad 5 tussen Perspective en Orthographic in hetzelfde vooraanzicht en zie het verschil in de randen van de objecten.
- 6Start Walk Navigation met Shift ~, loop met WASD over het grondvlak richting het verste object, en bevestig met Enter.
- 7Druk Home om met View All alle objecten weer in beeld te krijgen.