Expert · Werkboek · 33. Het lichaam als regelsysteem StemExpert · Brecht Corbeel · schoolium.me
SE
StemExpert
E33. Het lichaam als regelsysteem — werkboek
EExpert · deel E6 · Life sciences en bio-engineering
Werkboek · hoofdstuk 33Het lichaam als regelsysteem
Homeostase begrijpen en meetketens beoordelen zonder een lesmodel voor een mens aan te zien
Je rekent de modellen na, onderzoekt signaalfouten en ontwerpt een begrensde monitor. Alle reeksen zijn synthetisch. Geen opdracht vraagt een menselijk experiment, diagnose, insulinedosis of implantaatinstelling.
Een demonstratie maakt meetketens zichtbaar; medische betrouwbaarheid vraagt ander bewijs dan een mooie simulatie.
Hoe lees je een opdracht?
Drie tredenOefenenToepassenUitdagen
Elk hoofdstuk bouwt op: eerst oefenen (één stap, direct toepassen), dan toepassen (meerdere stappen, in een context), dan uitdagen (transfer, open problemen, andere leerlijnen erbij).
De StemExpert-schaal5
Eén moeilijkheidsschaal van 1 tot 9 over de drie niveaus heen: Fundamental loopt van 1 tot 4, Intermediate van 3 tot 7, Expert van 6 tot 9. Zo zie je dat de uitdaging van het ene niveau de oefening van het volgende is.
Oefenen
Oefenen
één stap, direct toepassen
33.1
De richting van homeostase
Oefenen6Begrijpen25 min
Bekijk het generieke schema. Een glucosestijging verhoogt het insuline-effect, dat glucose verlaagt.
Negatief gaat over het teken van de volledige lus. Bij stijgende glucose neemt het insuline-effect toe en werkt de glucoseverandering tegen. Bij warmte regelen neurale en hormonale processen meerdere verschillende effectoren.
a
Geef de tekens van de twee werkingen en van de gehele lus. Geef een overeenkomstige thermische tegenwerking.
b
Leg het verschil uit tussen een fysiologische toestand, een sensorwaarde en een diagnose.
33.2
Eenheden en de eerste hormoonstap
Oefenen6Rekenen25 min
Het eigen model gebruikt a = 0,020, b = 0,050, c = 0,040, d = 0,080 in de aangegeven minuut-eenheden. Start g = 3, i = 0, w = 0.
a
Bereken beide afgeleiden en één gelijktijdige Eulerstap van 1 min.
b
Leg uit waarom i = 0,12 geen insulinedosis is. Welke eenheid moet b hebben?
c
Bereken g* en i* bij constant w = 0,06 mmol/(L·min).
33.3
Warmte opslaan is een integraal
Oefenen6Rekenen25 min
Een fictieve eenknoopsmassa heeft C = 210 kJ/K. Extra vermogen is 50 W gedurende 60 min.
a
Bereken extra energie en de stijging zonder extra verlies. Bereken ook het gemiddelde vermogen van 10 MJ/dag.
b
Waarom leveren deze getallen geen werkelijke bewonerkerntemperatuur?
33.4
RR en PP betekenen andere intervallen
Oefenen6Rekenen25 min
Elektrische R-tijden zijn 0,50; 1,30; 2,12 s. De drie optische vertragingen zijn 0,20; 0,23; 0,21 s.
Bereken de gemiddelde frequentie van de twee intervalreeksen. Welke gevolgtrekking over gezondheid is toegestaan?
Toepassen
Toepassen
meerdere stappen, in een context
33.5
De gesloten hormoondynamiek afleiden
Toepassen7Analyseren35 min
Gebruik g˙=−ag−bi en i˙=cg−di met de eigen vier parameters.
a
Elimineer i, bereken spoor/determinant en leid de eigenwaarden af.
b
Controleer de analytische g-oplossing met g(0) en g′(0). Bereken G(20) en G(60).
33.6
Vertraging onderscheiden van ijkfout
Toepassen7Programmeren35 min
Gebruik glucose_lesmodel.py met de derde toestand gₘ en τ = 6 min.
a
Reproduceer de waarden op 20 min en bereken het metingsverschil. Waarom is het verschil tijdens de daling positief?
b
Vergelijk met een vaste +0,20 mmol/L-bias. Wat gebeurt er in een constant eindpunt?
33.7
Temperatuurcompensatie en reserve
Toepassen7Analyseren40 min
Gebruik het lesmodel met C = 210 kJ/K, H = 8 W/K, kₚ = 40 W/K, τ = 120 s en u_max = 60 W.
Eén uniforme thermische knoop, vaste H en een begrensde vertraagde compensatie zijn eigen onderwijskeuzen. Beide lijnen blijven modelresultaten; zij voorspellen geen werkelijke kern-, huid- of koortstemperatuur.
a
Bereken het constante 50 W-evenwicht en de formele verzadigde uitkomst bij 120 W.
b
Vergelijk op 60 min de geregelde en passieve proef. Verklaar waarom beide onder hun constante evenwicht kunnen liggen.
c
Noem twee ontbrekende lichaamstoestanden/processen die H en het regelbereik variabel maken.
33.8
Een optische ratio toetsen
Toepassen7Rekenen30 min
Rood: AC = 0,020, DC = 1,000; IR: AC = 0,036, DC = 1,200. De fictieve kalibratie is 105−15R.
a
Bereken ratio en demo-uitkomst. Herhaal met rood AC = 0,024.
b
Deel beide AC's door 20. Bereken het getal vóór de kwaliteitstoets en verklaar waarom de code het weigert.
33.9
Een monitorpakket beoordelen
Toepassen7Analyseren35 min
Voor een displayproef geldt een zelfgekozen maximale pakketleeftijd van 10 s. Dit is een informatiecontract, geen klinische alarmdeadline. Bekijk de vijf synthetische records op 08:00:20 UTC+1.
record
tijd UTC+1
grootheid
waarde/status
A
08:00:15
PPG-pulsfrequentie
74,7 / kwaliteit geldig
B
08:00:02
PPG-pulsfrequentie
74,7 / kwaliteit geldig
C
08:00:18
PPG-pulsfrequentie
81,5 / beweging
D
08:00:19
SpO₂-demo
NaN / ongeldig
E
08:00:18
lucht-O₂
20,9 % / geldig
a
Bepaal welke records actueel geldig zijn en welke juist een afzonderlijke status moeten krijgen.
b
Een programmeur middelt E met een SpO₂-getal en meldt 'gemiddelde zuurstof'. Corrigeer dit meetcontract.
Uitdagen
Uitdagen
transfer, open problemen, leerlijnen combineren
33.10
Wat is uit alleen G identificeerbaar?
Uitdagen9Onderzoeken45 min
Elimineer i in het lesmodel. Voor w = 0 blijft g′′+(a+d)g′+(ad+bc)g=0.
a
Welke parametercombinaties bepaalt een ideale g-baan? Toon een schaaltransformatie van b, c en i die dezelfde g geeft.
b
Waarom bewijst de variant c = 0,010 geen insulineresistentie of diagnose? Geef een bruikbare verdere onderzoeksgrens.
33.11
Een ontbrekende of extra piek doorrekenen
Uitdagen9Programmeren50 min
Gebruik synthetisch_ecg_ppg.py. Vergelijk bekende synthetische tijden met de detector.
a
Verwijder één middelste geselecteerde ECG-piek. Bereken de frequentie opnieuw en leg uit wat met het betreffende RR-interval gebeurt.
b
Reproduceer de optische extra piek en de bewegingsvlag. Publiceer vóór en na correctie zowel frequentie als kwaliteitsstatus.
c
Ontwerp een onafhankelijke vergelijking die een gemiddeld correcte maar intervalfoute detector ontdekt.
33.12
Een gemiddelde fout kan een conditie verbergen
Uitdagen9Analyseren40 min
Twee fictieve testcondities hebben elk vier fouten in saturatieprocentpunten: A = [0,5;1,0;0,5;1,0], B = [2,0;3,0;2,0;3,0]. Dit zijn statistiekdata, geen echte personen of huidgroepen.
a
Bereken bias en RMS per conditie en de gezamenlijke RMS.
b
Een rapport toont alleen de gezamenlijke RMS. Welke informatie ontbreekt voor een nauwkeurigheidsclaim?
c
Gebruik het zestienpuntenvoorbeeld uit het handboek om 'RMS≤3 betekent elke fout≤3' te weerleggen.
33.13
Een prothese op functie beoordelen
Uitdagen9Ontwerpen55 min
Een fictieve motorhand moet op een bank een massa van 0,150 kg op 0,060 m kunnen houden. De gebruiker moet beweging en contact kunnen waarnemen; dit is een onderwijsontwerp zonder persoonsgebruik.
EMG is elektrische spieractiviteit, geen ECG. Deze architectuur toont een mogelijke terugkoppeling; zij specificeert geen implantatie, stimulatieparameter of voor een persoon veilige grijpkracht. Ook zicht kan een feedbackroute vormen.
a
Bereken het ideale statische koppel. Geef afzonderlijke mechanische, signaal- en gebruikersfunctie-eisen.
b
Ontwerp een proef met en zonder feedback en drie vooraf vastgelegde uitkomstmaten. Neem een sensoruitvalscenario op.
c
In de primaire proef steeg SHAP bij S1 van 58 naar 71, significant, en bij S2 van 51 naar 55, niet significant. De feedbackproef kwam steeds als tweede. Schrijf een passende conclusie.
Zo wordt dit beoordeeld
Eisen
mechanica, signalen en functie afzonderlijk
Proef
vergelijkbare voorwaarden, vooraf uitkomsten
Uitval
begrensd bankgedrag daadwerkelijk toetsbaar
Conclusie
taak/populatie/beperking precies
33.14
Habitat: een informatiecontract voor twee bewoners
Uitdagen9Habitat65 min
Het station krijgt een vrijwillige bewonersmonitor naast de bestaande e14-luchtbewaking. Het voorstel bevat geen behandelpad of implantaatbesturing.
a
Ontwerp de gegevensstructuur met identiteit/pseudoniem, grootheid, plaats, tijd UTC+1, versie en kwaliteit. Werk een voorbeeldrecord uit.
b
Maak minstens vier testscenario's voor ouderdom, beweging, identiteit, verkeerde grootheid of netwerkuitval. Formuleer toetsbare verwachte uitkomsten.
c
Beschrijf toestemming, toegang, bewaartermijn en de conclusie die het prototype werkelijk mag tonen.
Zo wordt dit beoordeeld
Metadata
persoon, grootheid, plaats, tijd, bron en versie
Kwaliteit
invalid/stale/identity apart zichtbaar
Grens
geen lucht/lichaam-menging of implantaatgezag
Mens
vrijwilligheid, doel, toegang en bewijsgrens
ZelfevaluatieKleur per doel: lukt al / bijna / nog niet
Ik kan negatieve terugkoppeling in homeostase verklaren.
Ik kan een glucose–insuline-lesmodel afleiden en numeriek tegen een exacte oplossing controleren.
Ik kan warmteopslag, warmteverlies en begrensde temperatuurcompensatie modelleren.
Ik kan ECG, PPG en SpO₂ onderscheiden en synthetische artefacten analyseren.
Ik kan prothesen en actieve implantaten als mens–machine-meet- en regellussen beschrijven.
Ik kan een gezondheidsmonitor begrenzen met kwaliteit, privacy en passende validatie.