Voormiddag — 1-uur-modules voor het secundair

Achttien op zichzelf staande modules van 50–60 minuten voor OKAN1/OKAN2 (12–15 j., A0–A2) en 1A/1B (12–13 j.). Elk uur volgt hetzelfde beproefde skelet, elke module verstopt één zomerschooldoel wiskunde of Nederlands in een hands-on opdracht: meten, hoeken, breuken, tijd, snelheid, geld. Alles is volledig unplugged planbaar — een laptop is bonus, nooit voorwaarde.

modules van 50–60 min OKAN1 · OKAN2 (A0–A2) én 1A/1B 100% zonder laptops planbaar
0modules
0minuten per uurblok
0doelwoorden per les
0laptops nodig

Het OKAN-uurskelet — elke dag identiek

Groepen wisselen dagelijks, dus de routine moet zichzelf in vijf minuten uitleggen. Dit skelet (gebaseerd op de viertakt-woordenschatdidactiek van CTO KU Leuven) blijft élke module hetzelfde; alleen de inhoud van het hands-on-blok verandert.

  1. 0' · Vast openingsritueel (5') — naambadges maken in de eerste 2 minuten, visuele dagagenda met picto's ophangen (SCLERA-picto's zijn de OKAN-standaard), korte datum- en weerroutine. Print: badges · dagagenda
  2. 5' · Pre-teach: exact 5 doelwoorden (8') — picto-flitskaarten via de viertakt (voorbewerken → semantiseren → consolideren → controleren): tonen, uitbeelden, koorherhaling, één vast gebaar per woord. Niet meer dan vijf woorden — meer beklijft niet op een one-off dag. Print: woordmuur-kaarten
  3. 13' · Stille demo + voorspelronde (7') — je doet de proef of opdracht zwijgend voor, met overdreven gebaren en mimiek. Dan voorspelt de klas met duim omhoog/omlaag: "Wat denk je?" Begrip tonen kan zo zonder één woord Nederlands.
  4. 20' · Hands-on in vaste duo's (25') — één materiaalkit per duo, stappenplan als fotoreeks of picto's (geen lopende tekst), zinskaders op een tafelkaart: "Ik zie dat…", "Ik meet … cm", "Ik denk dat…". Thuistaal-overleg mag; het eindwoord is Nederlands. Print: zinsstarters · rolkaarten
  5. 45' · Opruim + visuele reflectie (10') — opruimritueel met zichtbare timer, dan het smiley-/doelschijfblad: elk duo zegt één zin met een zinskader, vult een picto-exitticket in en sluit af met "vandaag leerde ik…" in één woord. Vaste slotformule, elke dag dezelfde. Print: exit-tickets
Zelfde skelet voor 1A/1B. Alleen krimpt de woordenschatfase tot 3 minuten en komt er een uitdagingslaag bovenop: een recordbord aan de muur en een bonusopdracht op elke kaart. Reguliere eerstejaars hebben meer nood aan competitie en autonomie dan aan taalsteun — hetzelfde uur, andere motor.
Laptoptekort kan dit rooster nooit breken. Elke voormiddagmodule hieronder is volledig unplugged ontworpen. Een toestel is hooguit een bonus (demo-filmpje), nooit een vereiste — zo blijft het programma overeind, welke groep en welk lokaal je ook krijgt.

Meten, tijd & geld — de wiskundedoelen als spel

Papieren vliegtuigen: vouw – test – meet

55–60 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel meetblad m/s

Duo's vouwen twee vliegtuigmodellen via een foto-stappenplan, gooien op een meetbaan in de gang of op de speelplaats, meten afstand (rolmeter) en tijd (stopwatch) en rekenen op het invulblad snelheid = afstand ÷ tijd uit — met voorbeeld. Recordbord per dag. De vijf doelwoorden: vouwen, gooien, meten, afstand, tijd.

Bonus rekenen: meten in m en cm, tijd in s, snelheid in m/s — 1A/1B rekent om naar km/h.

Sprintlab op de speelplaats: km/h vs m/s

55 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel meetblad m/s

Meet 20 m af met krijt. Leerlingen sprinten, stappen en hinkelen; duo's klokken elkaar. Het invulblad rekent m/s uit en zet om naar km/h, met een vergelijkingskaart: ben jij sneller dan een fiets, een duif, een cheetah? Perfecte energie-uitlaatklep vlak vóór de pauze — en altijd 's ochtends buiten, mét indoor-variant in de gang.

Bonus rekenen: snelheid in km/h én m/s — letterlijk het zomerschooldoel; omrekenen ×3,6.

Schat – meet – check circuit

50–60 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel circuitkaart

Zes stations: hoe lang is de gang, hoe zwaar is de appel, hoeveel water in de fles, hoeveel seconden duurt het liedje, hoe hoog is de deur, hoeveel erwten in de pot? Eerst schatten en opschrijven, dan meten met echt gereedschap, dan het verschil berekenen. Winnaar = de kleinste totale afwijking. Doelwoorden: schatten, meten, meer, minder, ongeveer.

Bonus rekenen: lengte, massa, inhoud en tijd meten + verschil berekenen — het hart van de zomerschooldoelen.

Hoekenjacht + origami met de geodriehoek

50–55 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel jachtkaart

Deel 1: foto-speurtocht door lokaal en school — vind en meet acht hoeken (deur, tegel, dakrand op foto) met de geodriehoek en sorteer ze op scherp, recht of stomp. Deel 2: een eenvoudig origamifiguur vouwen en na elke vouw de nieuwe hoek meten en noteren — 90° wordt 45°… Doelwoorden: hoek, scherp, stomp, recht, graden.

Bonus rekenen: hoeken meten met de geodriehoek — expliciet zomerschooldoel, verpakt als spel.

Reactietijd-lab: vang de liniaal

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel omzettabel + meetblad

De klassieke valproef: je partner laat de liniaal vallen, jij vangt — de afgelezen cm wordt via de omzettabel reactietijd in milliseconden. Tien metingen, gemiddelde berekenen, klas-toplijst. Uitbreiding: reactietijd mét en zonder afleiding (praten). Bijna taalvrij uit te leggen via demo. Doelwoorden: vallen, vangen, snel, langzaam, gemiddelde.

Bonus rekenen: tijd in s en ms, tabellen aflezen, gemiddelde — plus een echt meetprotocol (herhaalde meting).

Breukenpizza & kortingswinkel

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel pizza's + speelgeld

Deel 1: papieren pizza's vouwen en knippen in 1/2, 1/4 en 1/8, met beleg-opdrachten ("leg champignons op 3/4"). Deel 2: mini-winkel met geprijsde kaartjes waar alles −50% of −25% is — leerlingen rekenen de nieuwe prijs uit en betalen met speelgeld. De winkeldialoog (de helft, een vierde, korting, prijs, betalen) is goud voor NT2; 1A/1B krijgt %-hoofdrekenen.

Bonus rekenen: breuken, procenten én geld/korting — drie zomerschooldoelen in één les.

Beat the clock: tijd-stationsspel

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel circuitblad

Zes stations rond tijd: zandloper vs. stopwatch (hoeveel seconden echt?), "schat 1 minuut" met ogen dicht, de analoge klok leggen met kaartjes, dagritme-picto's ordenen (OKAN benoemt de dagdelen), hartslag tellen in 15 s ×4, en "hoe vaak kan je … in 30 s?". Voor nieuwkomers is tijd-woordenschat topprioriteit: uur, minuut, seconde, dag, klok — pure overleeftaal.

Bonus rekenen: tijd in h/min/s (zomerschooldoel) en vermenigvuldigen ×4 en ×2; 1A/1B verdiept met tijdzones.

Proefjes met wow-factor

Drijven of zinken? + dichtheidstoren

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel voorspelblad

Voorspel-test-tabel met twaalf voorwerpen (kurk, munt, appel, lego…): eerst gokken met picto-kaartjes drijft/zinkt, dan testen in bakken water. Finale-demo: een dichtheidstoren van honing, water en olie met drijvende voorwerpen ertussen. Volledig demo-baar zonder taal — sterk voor OKAN; 1A/1B raakt het begrip dichtheid licht aan. Doelwoorden: drijven, zinken, zwaar, licht, water.

Bonus rekenen: voorspellen, tellen en turven — de tabel netjes invullen is de halve les.

Rodekool-magie: zuur of base?

55 min incl. opruimen 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel veiligheidspicto's

Rodekoolsap als pH-indicator (Technopolis-klassieker): leerlingen testen azijn, citroen, bruiswater, zeepsop en bakpoeder — een kleurenexplosie van roze tot groen. Resultaten plakken of kleuren ze op de kleurenschaal-kaart. Kook of blend het sap vooraf; dit is de spectaculairste les van het menu en verkoopt "wetenschap" aan élke groep. Doelwoorden: zuur, kleur, veranderen, druppel, testen.

Bonus rekenen: sorteren en ordenen op een schaal — de voorloper van de getallenlijn.

Waterfilter-challenge: maak modderwater schoon

55–60 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel veiligheidspicto's

Duo's bouwen een filter in een afgesneden PET-fles — steentjes, zand, watten, koffiefilter, volgorde zelf kiezen — en filteren modderwater. De helderheid vergelijken ze op een geprinte grijsschaal. Sterke context voor nieuwkomers (drinkwater wereldwijd), met de NOOIT-drinken-regel als picto op tafel. Doelwoorden: schoon, vuil, water, filter, laag.

Bonus rekenen: volgorde en rangschikken + ml afmeten met de maatbeker.

Bouw-uitdagingen met een reken-twist

Spaghetti-marshmallow-toren met budget

55–60 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel uitdagingskaarten

De engineering-klassieker met een geldtwist: elk duo "koopt" materiaal in de klaswinkel met speelgeld — spaghetti €1 per stuk, marshmallow €2, touw €3 — binnen een budget van €30. De hoogste vrijstaande toren wint; meten met de rolmeter. Iteratief ontwerpen is de STEM-kern: bouwen, testen, verbeteren. Doelwoorden: bouwen, hoog, sterk, kopen, kosten.

Bonus rekenen: geld en budget beheren, optellen, meten in cm.

Papieren bruggen: hoeveel houdt hij?

55 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel uitdagingskaarten

Duo's bouwen met drie A4'tjes en 30 cm tape een brug tussen twee tafels (overspanning 25 cm) en testen met muntstukken of blokjes tot hij instort. Op het testblad groeit een grafiekje: ontwerp vs. aantal munten. Ronde 2 is verbeteren — vouwen = sterkte! Doelwoorden: brug, sterk, zwak, vouwen, dragen.

Bonus rekenen: tellen en turven, gewicht in gram, overspanning meten — met munten als knipoog naar het gelddoel.

Ei-drop / parachute-race

55 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel uitdagingskaarten

Duo's bouwen een parachute (plastic zak, touw, bekertje) voor een passagier — een ei of een blokje — en droppen die van 2 à 3 m hoogte. De valtijd wordt geklokt: de langzaamste wint. Het meetblad vraagt hoogte, tijd en het gemiddelde van drie drops. Spektakel-afsluiter voor de laatste ochtend; buiten en dus 's ochtends plannen. Doelwoorden: vallen, langzaam, touw, knopen, testen.

Bonus rekenen: tijd in tienden van seconden, gemiddelde berekenen, hoogte meten in m.

Unplugged ICT & mediawijsheid-light

Programmeer de leerkracht (mens-robot)

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel pijlkaarten

CodeKinderen-klassieker: jij bent de robot, de klas geeft commando's (stap, draai 90°, pak) om een boterham te smeren of door een raster te lopen — hilarisch letterlijk uitgevoerd. Daarna in duo's: één robot, één programmeur met pijlenkaarten door een tape-raster op de vloer. De commando's stap, draai, links, rechts, stop zijn kerninstructietaal NT2 — een taalles vermomd als ICT.

Bonus rekenen: draaien van 90° (hoeken!), stappen tellen, raster en coördinaten.

Binaire geheimcode-armbandjes

50–55 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel binaire kaarten

Leerlingen leren 5-bit binaire code via kaarten met 1-2-4-8-16 stippen, kraken een geheime boodschap en rijgen dan de initiaal van hun eigen naam als kralenarmband: donkere kraal = 1, lichte kraal = 0. Een tastbaar souvenir van de zomerschooldag — meisjes én jongens even enthousiast. Doelwoorden: geheim, code, aan, uit, tellen.

Bonus rekenen: getalbegrip en machten van 2 — voor 1A/1B de opstap naar grote getallen: hoeveel kan een computer tellen?

Bebras-puzzelcircuit op papier

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel

Tien à twaalf oude Bebras-opgaven (niveau eerste graad; voor OKAN ook lager onderwijs) als stationscircuit: logica-puzzels met plaatjes, bijna zonder tekst — de laagste taaldrempel van het hele menu. Duo's verzamelen stempels per opgelost station. Zet het opgavenarchief van bebras.be vooraf klaar en print de kaarten; de echte wedstrijd loopt pas in november, dus beloof geen live-editie.

Bonus rekenen: patronen, sorteren en logisch redeneren — computationeel denken zonder één computer.

Pixel-art coördinaten-tekenen

50 min 12–15 j. OKAN-proof zonder toestel codebladen

Hoe slaat een computer een foto op? Leerlingen decoderen rij-codes (3 wit, 2 zwart, 4 wit…) tot pixel-tekeningen op ruitjespapier, ontwerpen daarna zelf een pixel-figuur en schrijven de code die een partner foutloos moet natekenen. Muisstil-en-geconcentreerd type les — ideaal na een drukke. Doelwoorden: rij, vakje, zwart, wit, getal.

Bonus rekenen: tellen, rooster en coördinaten, nauwkeurig werken — en ICT-doel datarepresentatie erbovenop.

Echt of nep? Beeldendetective

50 min 12–15 j. zonder toestel sorteerkaarten

Geprinte kaartenset met foto's en krantenkoppen: echt of nep/AI? Duo's sorteren op een echt–nep–twijfel-mat en verdedigen hun keuze met een zinskader: "Ik denk nep, want…". Afsluiter is de poster met drie gouden checkvragen: wie zegt het, staat het ergens anders, klopt het beeld? Voor 1A/1B vul je aan met de werkbladen uit het gratis Mediawijs-pakket Feitencheckers; voor OKAN werk je puur met beeld en gedempte tekst.

Bonus taal: redeneertaal met "want" en "omdat" — pure zinsbouwoefening, vermomd als detectivewerk.

Rituelen die one-off groepen dragen

⚠️ Veiligheid & logistiek. Natte proeven (rodekool, waterfilter, drijven/zinken) krijgen 10 minuten opruimbuffer én dweilmateriaal binnen handbereik. Buitenactiviteiten (sprintlab, ei-drop) plan je in augustus altijd 's ochtends: schaduw en water voorzien, en een indoor-variant (gang-meetbaan) achter de hand voor regen of hitte. Rauwe eieren, azijn en modderwater vragen expliciete niet-drinken/niet-eten-picto's op tafel — juist bij nieuwkomers regel je dat niet alleen verbaal. Print: veiligheidspicto's

Elke avond opnieuw — morgen komt een nieuwe groep

Gratis bronnen — download vóór augustus

← Bekijk in het rooster welke groep wanneer komt