Lego Mindstorms EV3 — het draaiboek

Zes namiddagen, zes verschillende groepen, één beproefde sessieboog. Elke groep — van taalklas 3+4 tot 1e middelbaar — bouwt in één blok een rijdende robot, laat hem iets échts doen en ruimt de kit compleet op voor de groep van morgen. De diepte verschilt per groep; de flow verandert nooit.

2u45 incl. 15 min pauze duo's · 7 à 9 kits werkt mét en zónder laptops

⚠️ Software-omschakeling. LEGO heeft de EV3-apps uit de Microsoft Store, App Store en Google Play gehaald (geverifieerd op de winkelpagina's). Al geïnstalleerde apps blijven werken, maar een nieuw toestel kan de app nergens meer uit een store halen. Installeer dus ruim op tijd vóór de start EV3 Classroom op elk toestel en archiveer de offline installers — volledige lijst bij Materiaal.

Welke software werkt nog?

Optie	Wat	Status	Gebruik op de zomerschool
EV3 Classroom	Scratch-achtige blokken (Win 10/11, iPad, Android/Chromebook)	Niet meer installeerbaar via de stores; wel via de offline installer	Hoofdspoor voor groepen mét laptops
Op de steen zelf	Brick Program-app op elke EV3: tot 16 blokken + lus, plus Port View (live sensorwaarden) en Motor Control	Altijd beschikbaar — zit in de firmware	Hoofdspoor zonder laptops (PTS-groep!) — zie verderop
EV3 Lab (EV3-G)	De klassieke software; bevat óók de firmware-reparatietool	Offline installer (650 MB) nog live op de LEGO-CDN — downloaden en lokaal bewaren	Reserve voor Windows-laptops + firmware-EHBO
Pybricks 4.0	Python (gratis) of blokken (betaald) in Chrome/Edge via USB; volledig omkeerbaar via "Restore official LEGO firmware"	Stabiel	Enkel 1–2 demo-stenen; nooit de hele vloot flashen tijdens dagrotaties
MakeCode / BrickCode	Browser-blokken van Microsoft (niet meer onderhouden)	Online, maar vereist internet + firmware 1.10E	Vermijden als afhankelijkheid; hooguit extraatje

Education 45544 of Home 31313? Zelfde steen, zelfde apps — maar de Education-set heeft ultrasoon- + gyrosensor en een oplaadbare accu; de Home-set heeft een IR-sensor + afstandsbediening en vreet AA-batterijen. In EV3 Classroom staan de Home-IR-blokken standaard verborgen: zet All Codeblocks aan in de instellingen. Check dus vóór dag 1 wélke sets er ter plaatse liggen — het bepaalt welke uitdagingen kunnen (lijnvolgen kan altijd; obstakel-ontwijken vraagt ultrasoon of IR).

De sessieboog (13:00 – 15:45)

13:00 · Welkom & duo's (10') — naambadges, duo-vorming, picto-rolkaarten: bouwer (hamer) en programmeur/navigator (laptop). Rollen wisselen na de pauze. Print: badges · rolkaarten
13:10 · Mens-robot warm-up (15') — één leerling is de "robot", pijlkaarten sturen hem naar een voorwerp. Leert hét kernidee zonder één woord Nederlands: een robot doet exact en enkel wat je zegt, in volgorde — en debuggen = de foute kaart vinden. 1e MB: voeg de lus-kaart "herhaal 3×" toe. Print: pijlkaarten
13:25 · Demo & woordmuur (5') — toon één werkende robot (bouw hem thuis!), hang de picto-woordmuur op: 6–10 woorden (rijden, draaien, stop, sensor, motor, lus…), beeld + Nederlands + lege thuistaalstrook. Print: woordmuur
13:30 · Bouw de rijdende basis (40') — duo's bouwen de LEGO Education Driving Base uit de talig-neutrale picto-PDF: navigator "leest" de fotostappen, bouwer bouwt. Dit is de gegarandeerde succes-kern die zonder scherm én zonder Nederlands lukt. Reken 35–45 minuten; hou 1–2 vooraf gebouwde bases achter de hand voor duo's die vastlopen.
14:10 · Eerste programma óf attachment (15') — mét toestel: "rij recht tot de tape-lijn en stop", dan een 90°-draai erbij; het programma draait daarna zonder kabel (middenknop), dus één laptop bedient 4–6 duo's. Zonder toestel: bouw een sensor-attachment of gripper verder.
14:25 · Pauze & rolwissel (15') — verplicht kwartier; bouwer en programmeur wisselen.
14:40 · De uitdaging (35') — kies één tier per groep (zie hieronder) en deel de uitdagingskaarten uit. Snelle duo's krijgen de volgende kaart, geen wachttijd. Print: uitdagingskaarten · missiemat-tegels
15:15 · Opruimen (15') — eigen vast blok, want de kit gaat morgen naar een nieuwe groep: sorteerkaart-foto per genummerde bak, "wie sorteert eerst compleet"-wedstrijd, leerkracht doet de kit-check vóór de groep vertrekt. Print: sorteerkaart + checklist
15:30 · Reflectie & diploma (15') — elk duo toont één ding (thumbs-up-rondje, taal mag succes nooit blokkeren), smiley-exit-ticket, en ieder kind krijgt zijn robotica-diploma. Print: exit-tickets · diploma

Uitdagingen in drie niveaus

Tier 1 · Iedereen OKAN · 3e–4e

Rij tot de lijn: recht vooruit, stop exact op de tape-lijn
Vierkant rijden: 4 × (vooruit + 90°-draai) terug naar start
Gripper-fetch: klauw pakt een blokje en zet het in de zone

Lukt met tijd/rotaties alleen — geen sensor nodig.

Tier 2 · Gevorderd 4e–6e

Obstakel-ontwijken: rij tot de ultrasoon < 15 cm meet, draai weg; bonus: piep sneller naarmate het obstakel nadert
Lijnvolgen: kleursensor + 2 cm zwarte tape — donker → stuur links, licht → stuur rechts

Op de missiemat of een tape-parcours.

Tier 3 · Expert 1e MB · snelle duo's

Mini-sumo: duw de andere robot uit de cirkel (arena van tape)
Doolhof: door het parcours met zo weinig mogelijk programmablokken
Strak lijnvolgen: soepeler sturen met proportionele correctie

Voor wie Tier 2 vlot haalde — nooit als startpunt.

Zonder laptops? De robot kan het zelf

De EV3-steen is zelf een minicomputer met scherm en knoppen. Voor de groep zonder laptops (PTS, ma 10/8) — of als reserve op élke dag — draait de hele sessie op de ingebouwde apps:

Brick Program

Programmeer rechtstreeks op de steen: een rij van maximum 16 actie- en wachtblokken (motoren, geluid, scherm, sensoren) + één lus. Duo's leggen eerst hun programma met de geprinte blokkaarten op tafel en tikken het dan over op de steen.

Blokkaarten + opdrachten →

Port View

Live meetwaarden van elke sensor en motor. Maak er een speurtocht van: meet afstanden in cm, kleurcodes, reflectie op zwart vs. wit, hoeken na een draai — antwoorden zijn getallen, geen zinnen.

Sensorspeurtocht-meetblad →

Motor & IR Control

Motoren besturen met de steenknoppen — nul programmeren, meteen rijden. Met de Home-set (31313) stuurt de IR-afstandsbediening de robot: ideaal als allereerste succeservaring of als beloning.

Eén laptop, negen duo's? Programmeren gebeurt aan het programmeerstation (max. 20 min per duo, USB-kabel — geen Bluetooth-chaos met 9 stenen), uitvoeren gebeurt los van het toestel. De rest werkt intussen aan attachments, de missiemat of een unplugged station. Wissel bij de pauze. Print: stationsborden + rotatieschema

De losse activiteiten

Mens-robot warm-up

15 min 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel pijlkaarten

Eén leerling is de robot, de klas stuurt met pijlkaarten (vooruit / draai links / draai rechts / grijp / stop) naar een voorwerp toe. Fout gelopen? Vind samen de foute kaart — dat is debuggen. Met de "herhaal 3×"-kaart leert 1e MB meteen wat een lus is.

Bonus taal: de commando's zijn meteen de eerste vijf woorden van de woordmuur.

Bouw de rijdende basis

40–45 min 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel rolkaarten

Duo's bouwen de LEGO Education Driving Base met de officiële foto-instructies (IKEA-stijl, geen woord tekst): navigator leest en wijst, bouwer bouwt. Wie klaar is bouwt de ultrasoon-arm of de gripper erbij. De picto-PDF print je vooraf, één per duo.

Bonus taal: samen bouwen dwingt échte communicatie af — wijzen, benoemen, bevestigen.

Eerste programma: rij & stop

15–20 min 8–15 j. laptop (gedeeld)

In EV3 Classroom: blok "rij vooruit 50 cm" + "stop" — downloaden, middenknop, kijken. Dan uitbreiden met een 90°-draai. Omdat de robot het programma zonder kabel afspeelt, schuiven duo's om beurten aan bij het programmeerstation terwijl de rest test en verbetert.

Bonus rekenen: hoeveel cm is het tot de lijn? Eerst schatten, dan meten, dan programmeren.

De uitdaging (tier 1–2–3)

35 min 8–15 j. OKAN-proof uitdagingskaarten missiemat

Rij-tot-de-lijn, vierkant rijden, gripper-fetch, obstakel-ontwijken, lijnvolgen, mini-sumo of doolhof: één kaart per uitdaging, met regels en punten. Kies de starttier per groep; snelle duo's pakken gewoon de volgende kaart.

Bonus rekenen: tier 1 is puur meten (cm, seconden, hoeken van 90°).

Missiemat leggen & missies rijden

10 min leggen · missies erna 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel mat-tegels

A4-tegels (rechte lijn, bocht, kruispunt, start-, parkeer- en obstakelzone) aan elkaar geplakt op de vloer = elke dag een ander parcours in tien minuten. Missiekaarten met picto's zeggen wat de robot moet doen: volg de lijn tot het parkeervak, stop vóór de muur, duw het bekertje uit de cirkel.

Let op: mat papier en matte tape — glanzend papier verblindt de kleursensor.

Brick Program-estafette (zonder laptop)

45–60 min 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel blokkaarten

Duo's trekken een missiekaart ("rij vooruit tot je de sensor aanraakt, maak geluid, rij terug"), leggen de oplossing met geprinte blokkaarten op tafel en programmeren ze dan blok voor blok op de EV3-steen zelf (max. 16 blokken + lus). Volledig schermvrij programmeren — de redding van de laptoploze dag.

Bonus taal: "eerst… dan… daarna…" — de zinsstarters hangen ernaast.

Port View-sensorspeurtocht

30–45 min 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel meetblad

Zonder één regel code wordt de robot een meetinstrument: hoe ver is de muur (ultrasoon, in cm)? Welk kleurnummer heeft de rode beker? Hoeveel reflecteert wit vs. zwart? Hoeveel graden draaide je (gyro)? Hoeveel omwentelingen duwt 50 cm? Antwoorden zijn getallen — perfect met weinig Nederlands.

Bonus rekenen: meten in cm en graden, schatten en controleren.

Rug-aan-rug bouwdictee

15–20 min 8–15 j. OKAN-proof zonder toestel zinsstarters

Duo's zitten rug aan rug: de één beschrijft een klein LEGO-model, de ander bouwt het na zonder het te zien — dan wisselen. Intense, speelse taaloefening die naadloos in de robotdag past (bijv. tijdens de programmeerstation-rotatie).

Bonus taal: voorzetsels en kleuren: "zet het rode blokje óp het grote witte".

Mini-sumo & robotshow

20–30 min 10–15 j. laptop (gedeeld) regels

Tape-cirkel van ±1 m, twee robots, dertig seconden: wie duwt wie eruit? Werkt als knallende afsluiter met de snelste duo's terwijl de rest supportert en scoort. Vaste regels op de kaart houden het sportief; de leerkracht is scheidsrechter.

Bonus taal: aftellen in koor — drie, twee, één, start!

Pre-flight — de avond ervoor

Kit-type bevestigd (45544 grijs/oplaadbaar of 31313 met AA's) en batterijen geladen / AA's op voorraad
EV3 Classroom getest op de laptops van morgen — met USB-kabel gekoppeld (geen Bluetooth-gedoe)
Eén demo-robot gebouwd en het demoprogramma erop gezet
Prints klaar: bouw-PDF per duo, pijlkaarten, rolkaarten, woordmuur, uitdagingskaarten, sorteerkaarten, exit-tickets, diploma's
Missiemat-tegels of zwarte tape voor het parcours; bekertjes als obstakels
Kits genummerd, sorteerkaart-foto in elke bak, kit-checklijst op de lerarentafel

De vijf klassieke valkuilen

De bouw onderschatten. 35–45 minuten is echt; wie ook nog twee sensoren wil monteren komt nooit aan de uitdaging toe. Hou de boog strak en de tiers laag.
Bluetooth met 9 stenen. Kruisverbindingen gegarandeerd. USB-kabel aan het programmeerstation, stenen labelen, één tegelijk verbinden.
Lege accu = dood station. Elke avond laden; de Home-set vreet AA's — reserve mee.
Opruimen "als er tijd over is". Er is nooit tijd over. Het opruimblok van 15 minuten is heilig, anders erft de groep van morgen een incomplete kit.
Eén niveau voor iedereen. In elke groep zit twee jaar niveauverschil. De tiers en de duo-rollen vangen dat op — een verveelde snelle duo krijgt gewoon de volgende kaart.

← Bekijk in het rooster welke groep wanneer komt