Lesdoelen
- De leerling kan het eigen werkplan volgen en bijsturen: afgewerkte taken afvinken, uitgelopen taken herplannen en de printwachtrij opvolgen. LPD 11
- De leerling kan de speelveldhelling van 6-8° instellen met pootjes of een wig, het bijhorende hoogteverschil berekenen (tangens-tabel) en de helling controleren. LPD 15
- De leerling kan stevige verbindingen kiezen en uitvoeren (lijmen, schroeven, klikken) zodat launcher-baan, boog en terugloopgoot een rollende bal maandenlang overleven. LPD 15
- De leerling kan het speelveld systematisch testen met het baltest-ritueel en elke hapering benoemen, verklaren en wegwerken. LPD 12
Lesverloop (5 lesuren)
| Blok | Duur | Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|---|---|
| 1 | 10 min | Instap | Werkplan-check: iedereen vinkt af wat vorige week lukte en verschuift wat uitliep. Vraag: waarom staat een echte flipperkast eigenlijk schuin — en waarom niet véél schuiner? |
| 1 | 25 min | Instructie | Het zijaanzicht op het bord (zie schema): helling → hoogteverschil berekenen, launcher-baan langs rechts, boog bovenaan, terugloopgoot naar de drain. Demo op de leerkracht-kast: een te flauwe boog laat de bal dood vallen, een lijmnaad van 1 mm laat hem struikelen. |
| 1 | 15 min | Begeleid | Iedereen berekent het eigen hoogteverschil (tabel hieronder) en tekent de positie van pootjes of wig af op de kast. |
| 2 | 50 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: de kast staat op helling. Pootjes of wig monteren, hoek controleren (hoekmeter of geodriehoek + app), kast wiebelt nergens. Wie vorige week nog niet lijmde: eerst de kastbak afwerken. |
| 3 | 50 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: de launcher-baan ligt er. Geleidingslat op ±25-30 mm van de rechterwand (de bal is ±17 mm — geef hem speling maar geen speelruimte), onderaan de plek voor de launcher vrijhouden. Bal er met de hand doorrollen: nergens klemmen. |
| 4 | 50 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: boog en terugloopgoot werken. Boog bovenaan (gebogen karton-strip, geprinte rail of houten latjes in een knik), terugloopgoot onderaan die alles naar de uitvalopening tussen de flippers leidt. Geprinte bumpers en rails uit de wachtrij droog passen. |
| 5 | 35 min | Testen | Het baltest-ritueel, eerste editie: launch de bal 10× met de hand via de launcher-baan. Turf per poging: haalt hij de boog? rolt hij overal vlot? eindigt hij in de drain? Elke hapering op de verbeterlijst → meteen fixen wat kan. |
| 5 | 15 min | Afsluiting | Logboek: foto + baltest-score (bv. 7/10 vlot) + de gekste hapering en jouw fix. Werkplan bijwerken, opruimen, XP-moment. |
Instructie: het speelveld in zijaanzicht
1 · Zo zit je kast in elkaar (zijaanzicht)
De bal vertrekt onderaan rechts (launcher), klimt langs de rechterwand omhoog, wordt bovenaan door de boog het speelveld ingestuurd en rolt door de helling vanzelf terug naar beneden — richting flippers en, als die missen, de drain.
2 · Hoeveel hoger moet de achterkant?
De helling bepaalt het hele spelgevoel: te vlak en de bal kruipt, te steil en je flippers krijgen hem straks niet meer omhoog. Voor een speelveld van 42 cm lang:
| Helling | Achterkant hoger | Spelgevoel |
|---|---|---|
| 6° | ±4,4 cm | rustig — ideaal om te starten |
| 7° | ±5,2 cm | klassiek flipperkast-gevoel |
| 8° | ±5,9 cm | snel — alleen met stevige flippers |
Meet je hoek na met een hoekmeter, een gradenboog tegen de zijwand of een waterpas-app op het speelveld. Slimme bouwers maken de helling instelbaar (schroefpootjes of verschuifbare wig): dan kan je in week 33 nog finetunen na de feedback van je testers.
3 · Het baltest-ritueel
- Bal 10× met de hand door de launcher-baan omhoog rollen.
- Turf: boog gehaald? / nergens blijven hangen? / netjes in de drain geëindigd?
- Elke hapering krijgt een naam op de verbeterlijst ("blijft hangen op lijmnaad links").
- Fix wat je vandaag kan fixen, plan de rest in je werkplan.
Score 10/10 drie lessen op rij? Dan is je speelveld klaar voor de flippers van week 29.
Waarom 6-8° en niet meer?
Echte flipperkasten staan op ±6,5°. De helling is een compromis: genoeg om de bal vlot terug te laten
rollen (zwaartekracht = jouw gratis motor), maar niet zoveel dat een servo-flipper de bal niet meer
tegen de helling op krijgt. Wie in week 22 de veerproef deed, weet: elke graad extra vraagt merkbaar
meer launcher-kracht.
Opdrachten
Kernopdracht (iedereen)
- Bereken je hoogteverschil en zet de kast op helling (pootjes of wig).
- Controleer de hoek: zit je tussen 6° en 8°? Noteer de meting in je logboek.
- Bouw de launcher-baan langs rechts (baanbreedte ±25-30 mm, nergens klemmen).
- Monteer de boog bovenaan en de terugloopgoot naar de uitvalopening.
- Pas de geprinte onderdelen uit de wachtrij droog op hun plek.
- Sluit af met het baltest-ritueel: 10 launches, turven, fixen.
Basis-pad
De vereenvoudigde kast gebruikt een vaste wig van 5 cm (≈ 7°, mag uit de klasvoorraad) en rechte geleiders van dubbel karton in plaats van gebogen rails. Eén brede uitvalopening voor de ene flipper. Zelfde baltest, zelfde logboekfoto.
Uitbreidingen
- Instelbare helling: schroefpootjes of schuifwig — goud waard bij het finetunen in week 33.
- Inlanes: een tweede goot die de bal naar de flippertip leidt in plaats van de drain, zoals op een echte kast.
- Bumper-plan: meet de posities van je bumpers en poortjes alvast uit en teken ze op het speelveld — dat scheelt puzzelen in week 30.
Materiaal deze week
- Pootjes/wiggen: houten blokjes, schroefpootjes of voorgezaagde wiggen van 4,5-6 cm
- Hoekmeters of gradenbogen (waterpas-app op de klas-tablet werkt ook)
- Geleidingslatjes (hout ±8 × 8 mm) en kartonstroken voor banen, bogen en goten
- Houtlijm, warmlijmpistolen (2-3 posten), lijmklemmen, schuurpapier
- Ballen: knikkers of stalen kogels ±17 mm — minstens 2 per leerling (er rolt er altijd één weg)
- Eerste lading prints uit de wachtrij (bumpers, rails) uitgedeeld + wachtrij-lijst bijgewerkt
Leerkracht-hoek
- Het baltest-ritueel is jouw beste vriend: maak het niet vrijblijvend. De laatste 20 minuten van blok 5 zijn heilig — iedereen test, iedereen noteert een score. Een leerling die drie weken 10/10 rolt, heeft in week 33 een saaie (= perfecte) testweek.
- Typische haperingen en hun fix: bal struikelt over een lijmnaad (naad schuren of afdekken met een kartonstrookje), bal valt dood in een te flauwe boog (boog krapper maken of verhogen), bal klemt in de launcher-baan (baan is smaller dan bal + 5 mm speling), kast wiebelt (pootje bijschuren).
- Warmlijm-discipline: warmlijm is snel maar druipt — draadjes lijm op het speelveld zijn hapering nummer één. Vaste lijmposten met onderleggers, niet lijmen boven het speelveld.
- Printwachtrij bewaken: tegen vrijdag moeten álle flippers en launcher-onderdelen geprint zijn — die zijn volgende week nodig. Nachtprints inplannen voor de achterblijvers.
- Laatste 10 minuten: opruimen + logboekfoto, zonder uitzondering.
Side quests die hier mooi bij passen
Print-Dokter (de wachtrij draait op volle toeren — er gáát iets
mislukken) · Veiligheidsinspecteur (warmlijm- en zaagposten) ·
Helper (wie zijn kast op helling heeft, helpt een klasgenoot) ·
Verslaggever (baltest-scores netjes in tabellen = topmateriaal).