Lesdoelen
- De leerling kan een werkvolgorde opstellen voor de bouw van de eigen flipperkast: wat moet eerst, wat kan pas daarna, en wat kan parallel lopen (printen terwijl je zaagt). LPD 11
- De leerling kan per taak de juiste werkpost, de benodigde tijd en een deadline inschatten en dit vastleggen in een werkplan dat boven de werkpost hangt. LPD 11
- De leerling kan de veiligheidsrisico's van het zaag-, boor- en snijwerk benoemen en concrete voorstellen doen om ze te verminderen (klemmen, zaagrichting, vrije zaagpost). LPD 8
- De leerling kan de kastonderdelen correct aftekenen op plaatmateriaal, rekening houdend met de plaatdikte, en de gezaagde stukken controleren op maat en haaksheid. LPD 16
Lesverloop (5 lesuren)
| Blok | Duur | Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|---|---|
| 1 | 10 min | Instap | De vergunde ontwerpen komen terug uit de kast. Vraag: een meubelfabriek krijgt een bestelling voor 500 kasten — wat doen ze éérst? (Niet zagen: plannen.) Vandaag word jij de productieleider van je eigen fabriek. |
| 1 | 25 min | Instructie | Werkvolgorde als leerstof: dwingende volgorde (je kan geen wanden lijmen op een bodem die nog niet gezaagd is) vs. parallelle taken (de printer werkt voor jou terwijl jij zaagt). Voorbeeldtabel op het bord (zie hieronder) + de drie vragen bij elke taak: wat heb ik nodig? waar doe ik het? wat kan ondertussen? |
| 1 | 15 min | Begeleid | Iedereen start het eigen werkplan op het sjabloon: taken uit de vergunning overnemen, nummeren, werkposten toewijzen. Buddy-check: zie jij een taak die je buur vergeten is? |
| 2 | 30 min | Zelfstandig | Werkplan afwerken + paraaf van de leerkracht (net als de vergunning: zonder goedgekeurd werkplan geen zaagpost). Wie klaar is: STL-bestanden van flippers, launcher-onderdelen en bumpers verzamelen en in de printwachtrij zetten (bestandsnaam = naam_onderdeel.stl). |
| 2 | 20 min | Instructie | Veilig zagen-demo aan de zaagpost: plaat vastklemmen, aftekenen met winkelhaak, zagen náást de lijn (het zaagblad eet ±2 mm!), vingers weg van de zaaglijn. Kartonbouwers: breekmes + snijmat + stalen lat, nooit snijden richting je andere hand. |
| 3 | 50 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: bodem afgetekend en gezaagd. Bodem 30 × 42 cm aftekenen en zagen. Maximaal 2 leerlingen aan de zaagpost — wie wacht, vult de printwachtrij of tekent alvast de wanden af. |
| 4 | 50 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: alle wanden gezaagd en geschuurd. Twee zijwanden 42 × 8 cm, voor- en achterwand op maat (meet je plaatdikte!). Randen schuren, stukken passen: staat alles haaks op de bodem? |
| 5 | 35 min | Zelfstandig bouwen | Tussendoel: kastbak past droog in elkaar. Wie zover is, mag lijmen/schroeven (wanden op de bodem, klemmen erop, haaksheid controleren). Wie achterloopt: gewoon verder zagen — lijmen kan ook begin week 28. |
| 5 | 15 min | Afsluiting | Werkplan boven de werkpost hangen, eerste taken afvinken. Logboek: foto van de gezaagde onderdelen + "welke taak duurde langer dan gepland?". Opruimen volgens bakkensysteem. XP-moment. |
Instructie: zo plan je een productieproces
1 · Het werkplan: de werkvolgorde-tabel
Een werkplan is geen opstel maar een tabel. Elke rij is één taak, en de kolom "kan parallel met" is de slimme kolom: dáár win je je tijd. Dit is een voorbeeld — jouw plan volgt jouw vergunde ontwerp.
| # | Taak | Werkpost | Tijd | Kan parallel met | Klaar uiterlijk |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | STL's verzamelen + printwachtrij | pc | 30 min | alles — de printer werkt 's nachts | wk 27 |
| 2 | Bodem 30 × 42 cm aftekenen + zagen | zaagpost | 40 min | — | wk 27 |
| 3 | Zijwanden + voor/achterwand zagen | zaagpost | 50 min | #1 | wk 27 |
| 4 | Randen schuren, droog passen | eigen tafel | 20 min | wachten op zaagpost | wk 27 |
| 5 | Wanden lijmen/schroeven op de bodem | lijmpost | 30 min + droogtijd | #1 | begin wk 28 |
| 6 | Helling + launcher-baan monteren | eigen tafel | 2 lesuren | — | wk 28 |
| 7 | Prints passen (flippers, bumpers) | eigen tafel | 30 min | #6 | wk 28 |
Herken je dit? Zo plant een echte fabriek óók: de duurste machine (bij ons: de 3D-printer) mag nooit stilstaan. Taak #1 staat daarom bovenaan, ook al heb je de prints pas volgende week nodig.
2 · Aftekenen en zagen met de plaatdikte in je hoofd
De klassieke beginnersfout: vier wanden van exact 30 en 42 cm zagen — en dan blijkt de kast 1,8 cm te groot, want de wanden hebben zelf ook een dikte.
- Meet éérst de dikte van jouw plaat met de schuifmaat (MDF "9 mm" is soms 8,7 mm).
- Kies je opbouw: wanden óp de bodemrand (buitenmaat = 30 × 42 cm) of rond de bodem (bodem blijft 30 × 42 cm, kast wordt iets groter). Teken het eerst als bovenaanzicht-schets.
- Komen voor- en achterwand tussen de zijwanden? Dan zijn ze 30 cm − 2 × plaatdikte breed.
- Afteken-regel: winkelhaak tegen de fabrieksrand (die is recht!), potloodlijn, en zaag er naast — het zaagblad eet ±2 mm van jouw kant af als je óp de lijn zaagt.
- Controle na het zagen: meet elke plaat na en leg de twee zijwanden op elkaar — zijn ze exact even lang? Verschil > 1 mm = even bijschuren, anders wordt je speelveld scheef.
Kartonbouwers doen exact hetzelfde met breekmes, stalen lat en snijmat — en verdubbelen elke wand (twee lagen kruislings gelijmd = verrassend stevig).
De printwachtrij is dé flessenhals van level 5
Reken mee: 20 leerlingen × ±3 uur printwerk (2 flippers, launcher-onderdelen, 2 bumpers, sensorhouders)
= ±60 printuren, en een lesweek heeft er maar 5. Daarom: wachtrij déze week vullen, printer draait
's nachts en in het weekend door. Wie zijn STL's pas in week 29 aanlevert, bouwt in week 30 nog met
kartonnen noodflippers.
Opdrachten
Kernopdracht (iedereen)
- Stel je werkvolgorde-tabel op (min. 8 taken, met werkpost, tijd en "kan parallel met").
- Laat het werkplan goedkeuren (paraaf) en hang het boven je werkpost.
- Zet je STL's in de printwachtrij: naam_onderdeel.stl.
- Teken de bodem (30 × 42 cm) en alle wanden af — mét plaatdikte-correctie.
- Zaag alle onderdelen en schuur de randen glad.
- Pas de kastbak droog in elkaar; wie zover is, lijmt/schroeft.
- Vink de afgewerkte taken af op je werkplan + logboekfoto.
Basis-pad
De vereenvoudigde kast (1 flipper, 2 sensoren) gebruikt het kant-en-klare zaagplan van de leerkracht: maten staan er al op, alleen aftekenen en zagen. Werkplan invullen op het half-ingevulde sjabloon (6 taken, volgorde zelf bepalen). Kartonvariant mag volledig.
Uitbreidingen
- Kritieke pad: markeer in je werkplan de taken die álles ophouden als ze uitlopen — dat is hoe echte projectleiders plannen.
- Backglass-voorbereiding: extra achterwand van 30 × 12 cm meezagen voor het verlichte artwork van week 34 (sterretjes-doel).
- Nette hoeken: verstek of hoeklatjes in plaats van stompe verbindingen.
Materiaal deze week
- Per leerling: MDF/multiplex 6-9 mm (±0,5 m²) of dik karton/foamboard — vooraf op ruwe maat
- Zaagpost: handzagen, winkelhaken, klemmen, schuurpapier (korrel 120) — plus breekmessen, stalen latten en snijmatten voor de kartonvariant
- Meetlatten, schuifmaten en potloden op elke tafel
- Houtlijm, lijmklemmen, schroefjes 3 × 16 mm + schroevendraaiers
- Werkplan-sjablonen afgedrukt (A4, één per leerling) + half-ingevulde versie voor het basis-pad
- 3D-printer bedrijfsklaar, printwachtrij-lijst (of map) klaargezet, filament-voorraad gecheckt
Leerkracht-hoek
- De printwachtrij is dé flessenhals — 's nachts printen. Maak er een zichtbare lijst van (whiteboard of gedeeld document) op volgorde van aanlevering: wie eerst klaar is met zijn werkplan, print eerst. Dat beloont plannen en jij ziet meteen wie nog niets heeft aangeleverd. Start desnoods al met de STL's van de vergunningen uit week 26.
- Werkvolgorde is hier léérstof, geen formaliteit (LPD 11 met nadruk voor STEM-technieken): beoordeel het werkplan dus ook — is de volgorde logisch, zijn er parallelle taken gevonden, kloppen de tijdschattingen? Kom er in week 30 en 33 op terug: "klopte je plan?"
- Zaagpost-organisatie: maximaal 2 leerlingen tegelijk, rest werkt aan werkplan, wachtrij of aftekenen. Eén klas-zaagschema op het bord (wie wanneer) voorkomt de rij van tien wachtenden.
- Karton is geen troostprijs: twee lagen kruislings gelijmd karton is stevig genoeg voor een tafelmodel en zaagt met nul risico. Ideaal voor wie moeite heeft met de zaag — de flipperkast wordt er niet minder speelbaar door.
- Reserveer de laatste 10 minuten voor opruimen + logboekfoto: negen bouwweken zonder opruimdiscipline eindigen in chaos en kwijtgeraakte onderdelen.
Side quests die hier mooi bij passen
Veiligheidsinspecteur (risicoanalyse van de zaag- en lijmposten) ·
Print-Dokter (mislukte print uit de wachtrij redden) ·
Verslaggever (het bouwlogboek van level 5 uitstekend bijhouden) ·
Helper (zaag-buddy voor wie het lastig vindt).