De Kettingreactie-fabriek
Een week lang bouwen aan één ding: een machine die zichzelf laat gebeuren. Domino's die een katrol lostrekken, een katrol die een hefboom kantelt, een hefboom die een bel laat rinkelen — en op het einde koppelen alle teams hun stuk aan elkaar tot één doorlopende keten door het hele terrein. Op het RGMC-format (de echte Rube Goldberg Machine Contest): elke dag een concrete Bel-Uitdaging, elke mislukking is data, en de finale telt drie pogingen voor publiek. Bouwstenen komen rechtstreeks uit het gatenraster-systeem van de Houtfabriek.
Het idee: energie die zichzelf doorgeeft
Geen los knutselproject, maar één machine die de hele week groeit. Elk team bouwt een module — domino, katrol, hefboom, aandrijving, trigger — en pas op het einde blijkt of de energie ook echt van het ene onderdeel naar het andere durft over te springen. Dat overspringen is precies waar de officiële Rube Goldberg Machine Contest op scoort: betrouwbaarheid weegt zwaarder dan spektakel.
Het ontdekkingscircuit
Dag 1 draait rond 4-5 stations: helling & zwaartekracht, katrol, hefboom, domino-effect, wiel-aandrijving. Elk duo krijgt 15 minuten per station met kant-en-klaar materiaal om het principe te ervaren vóór er zelf iets ontworpen wordt. Sluit af met RGMC-winnaarsvideo's en de Technopolis-kettingreactie als stip op de horizon voor de hele week.
Domino met firebreaks
Een expliciete techniekles: tussenafstand (dicht = snel, breed = spectaculairder), bochten leggen, 3D-trappenpartijen — en vooral firebreaks, bewuste onderbrekingen die een voortijdig omvallen indammen tot één sectie. Kinderen testen dit zelf op een lijn van 20 stenen vóór ze een langere lijn met bocht én firebreak bouwen.
Katrol- en hefboomstation
Met touw, katrollen en het gatenraster-frame bouwen kinderen een werkende takel die een emmertje knikkers optilt, plus een hefboomstation waar een vallend gewicht iets wegkatapulteert. Levert een herbruikbare "energie-overdracht-module" op voor de finale-machine.
micro:bit als slimme schakel
De oudste bouwers programmeren met MakeCode een elektronische trigger — een kanteldetector die een servo activeert, of een lichtsensor die een LED-ketting start. Zie ook de programmeerbasis in het Robotica-kamp. Jongere kinderen krijgen een kant-en-klare, vooraf geprogrammeerde module om gewoon in te bouwen.
De bouwstenen van de keten
Elf onderdelen, van ijsbreker tot slotshow. De badges tonen welke leeftijdsgroep het onderdeel trekt.
| Bouwsteen | Groep | Kost | Boerderij-draai |
|---|---|---|---|
| Ontdekkingscircuit — 4-5 stations, principes proeven | 6-8 9-11 12-14 | €0 | hooibalen en emmers als decor per station |
| Domino-technieken — tempo, bochten, firebreaks | 6-8 9-11 12-14 | ±€140 | geen directe link, basisvaardigheid |
| Katrol- en hefboomstation — takel bouwen | 9-11 12-14 | ±€170 | voederemmertje richting stallen hijsen |
| Gatenraster-machines — wielaandrijving, trigger-poort | 9-11 12-14 | €0-175 | hekjes en voederluikjes nabootsen |
| Bel-Uitdaging — dagelijkse minichallenge, 3/3 | 6-8 9-11 12-14 | ±€30 | trigger = koebel-geluid |
| micro:bit trigger-lab — elektronica als startknop | 12-14 | ±€210 | licht in de stal / signaal bij voederuur |
| Kettingreactie-bak — eigen krat, sorteren & dragen | 6-8 9-11 12-14 | ±€80 | vormgeving als "voederbak" |
| Boerderijtaak-machine — een écht nuttig einde | 9-11 12-14 | ±€40 | voer/water/signaal, dieren nooit in het mechanisme |
| Chaos-uur — testen, falen, één ding aanpassen | 6-8 9-11 12-14 | €0 | pedagogische kern van het concept |
| Generale repetitie — alle modules aan elkaar | 6-8 9-11 12-14 | ±€60 | keten loopt letterlijk over het terrein |
| Finaledag — publieksshow, 3 pogingen, video | 6-8 9-11 12-14 | €0-190 | show op de boerderij, dieren op de achtergrond |
De drie leeftijdsversies
Elke dag iets dat lukt
Kuikens bouwen mee aan de domino-lijnen, de kettingreactie-bak en hun eigen stukje van de Bel-Uitdaging — telkens met grote, kant-en-klare onderdelen en een resultaat dat diezelfde dagdeel al staat. Ze krijgen een vooraf geprogrammeerde micro:bit-module om gewoon in te bouwen, geen code zelf schrijven.
- Domino: grote houten stenen, korte lijnen (max. 20-30 stuks), firebreaks worden hen getoond, niet zelf ontworpen.
- Katrol/hefboom: bouwen mee onder begeleiding — geen zelfstandig knopen leggen, wel zelf aan het touw trekken en het effect zien.
- micro:bit: kant-en-klare, vooraf geprogrammeerde triggermodule; zij sluiten hem aan en testen "doet-ie het".
- Chaos-uur: wordt voorgedaan door de begeleider als spel — "kijk, het lukte niet, wat proberen we nu?" — met veel viering van de leukste mislukking.
- Let op: knikkers en kleine dominostenen zijn een verstikkingsaandachtspunt; de Kettingreactie-bak-telling gebeurt altijd samen met een begeleider.
De kern van het kamp
Veulens bouwen in vaste duo's/trio's de volledige ladder: domino met bochten en firebreaks, katrol- en hefboomstation, gatenraster-aandrijving, en hun eigen boerderijtaak-onderdeel. Zij dragen elke dag de Bel-Uitdaging en beheren hun eigen Kettingreactie-bak.
- Ontwerpen: boerderijtaak-brainstorm in team — welk voer, welk water, welk signaal wordt het eindpunt van hun stukje keten?
- Domino: zelfstandig een lijn met minstens 1 bocht en 1 firebreak bouwen en testen.
- Bel-Uitdaging: vaste teams van 2-3, scoring op betrouwbaarheid (3/3), aantal stappen, originaliteit — elke dag een tikje complexer.
- Chaos-uur: vullen zelf een testlogboekje in (wat ging mis, wat pas je aan) en testen hun onderdeel 5 keer na elkaar.
- Generale repetitie: koppelen hun module fysiek aan die van het buurteam en lossen samen op waarom de energie niet overspringt.
Programmeurs en werfleiders van de keten
Alpaca's nemen het micro:bit trigger-lab voor hun rekening — een kanteldetector die een servo activeert, of een lichtsensor die een LED-ketting start — en zijn tijdens de generale repetities de werfleiders die de hele keten in hun hoofd overzien.
- Programmeren: MakeCode-blokprogrammering op een échte micro:bit V2, gekoppeld aan servo of sensor — hun trigger wordt de "slimme schakel" in de keten.
- Analyse: RGMC-video-analyse in week 2 (10-daags): wat maakt een winnende machine betrouwbaar in plaats van enkel spectaculair?
- Integratie: tijdens de generale repetitie meten en bepalen zij waar precies de energie-overdracht faalt — te weinig snelheid, verkeerde hoek, te grote afstand — en coachen jongere teams bij het bijstellen.
- Gamemaster-rol: op de finaledag is een Alpaca de "presentator" die elke stap van de machine uitlegt aan het publiek, of bemant een van de twee cameraposities.
- Boerderijtaak: ontwerpen mee het eindmechanisme (voerklep, watertje, vlaggetje) en stemmen dit vooraf af met de boerderijverantwoordelijke.
Dagroosters per formaat
2 dagen — kennismakingsversie
1Ontdekken & bouwen
- VMOnthaal, veiligheidsbriefing, Ontdekkingscircuit, Domino-technieken, uitreiken Kettingreactie-bak
- NMKatrol-/hefboomstation, 1e Bel-Uitdaging, start Chaos-uur-mindset
2Koppelen & showen
- VMVervolg bouw + verkorte Generale repetitie (teams koppelen tot 1 korte gezamenlijke keten, geen micro:bit, vereenvoudigde boerderijtaak als 1 gezamenlijk idee)
- NMLaatste testrondes, Finaledag voor ouders, korte video ter plekke getoond of nadien doorgestuurd
4-5 dagen — kernversie
1Ontdekken
- VMOntdekkingscircuit, RGMC-video's
- NMDomino-technieken + Kettingreactie-bak, korte Bel-Uitdaging als afsluiter
2Bouwen 1
- VMKatrol-/hefboomstation
- NMGatenraster-machines (start) + Boerderijtaak-brainstorm per team, Bel-Uitdaging
3Bouwen 2
- VMGatenraster-machines afwerken
- NMmicro:bit trigger-lab (oudste groep) / kant-en-klare module (jongste groep), Chaos-uur, complexere Bel-Uitdaging
4Generale repetitie
- VMAlle modules fysiek koppelen tot 1 keten
- NMIteratie en probleemoplossing, laatste aanpassingen
5Finale (halve dag)
- VMLaatste testronde
- NMFinaledag met publiek, 3 pogingen, video-montage
10 dagen — de volledige Kettingreactie-fabriek
W1Week 1: vaardigheden & modules
- Dag 1: Ontdekkingscircuit, Domino-technieken, Kettingreactie-bak
- Dag 2-3: Katrol-hefboom + Gatenraster-machines
- Dag 4: micro:bit trigger-lab, gedifferentieerd per leeftijd
- Dag 5: Boerderijtaak-ontwerp + eerste mini-kettingreacties per team, getest en gefilmd als tussentijdse mijlpaal
- Elke dag: Bel-Uitdaging + kort Chaos-uur-moment
W2Week 2: integratie & finale
- Dag 6-7: modules verfijnen, uitdagendere Bel-Uitdagingen (langere ketens, meerdere triggers), RGMC-video-analyse
- Dag 8: Generale repetitie #1
- Dag 9: Generale repetitie #2 + laatste fixes
- Dag 10: Finaledag met publiek, meerdere pogingen, kinderen monteren zelf een korte samenvattingsvideo
Materiaal & budget
| Post | Inhoud | Richtprijs |
|---|---|---|
| Bouwmateriaal | dominostenen 4×1000 st., katrollensets ×8, knikkerbaan-/goot-onderdelen en extra plankjes, touw/koord/haken | ±€500-550 |
| Elektronica | 5× BBC micro:bit V2 Go Bundle, servomotortjes, krokodillenklemmen, kantel-/lichtsensoren | ±€210-225 |
| Kettingreactie-bakken | 6-8 stevige kunststof kratten + stickers/markers | ±€80 |
| Gereedschap | kleine hamers, handzagen, veiligheidsbrillen, handschoenen | ±€120-150 |
| Video-uitrusting | 1 budget-actioncam + 2 statieven (optioneel; smartphones = €0-alternatief) | ±€150-190 |
| Verbruik per editie | karton, satéprikkers, elastieken, ballonnen, lijmpatronen, tape, verf, prijzen/medailles | €150-250 |