De Houtfabriek
Het kernkamp van de familie: een grote voorraad houten planken met een gatenraster die met bouten en vleugelmoeren op élke manier in elkaar passen — zoals LEGO, maar dan groot, zwaar en echt. Kinderen tekenen eerst hun ontwerp op rasterpapier en bouwen dan een katapult, een rijdende zeepkist, een hijskraan of een ophaalbrug. De sterkste stukken blijven na het kamp echt in gebruik op de boerderij.
Het systeem: raster en bout
Commercieel bestaat dit als Rigamajig (€3.750-4.150 voor 263 stukken). Zelf gemaakt met bouwmarktmateriaal kost dezelfde omvang €700-1.200 — en het gaat jaren mee, over álle kampzomers heen.
De planken
Multiplex 18 mm, 6 cm breed, met een dubbele gatenrij op een 4 cm-raster (gaten Ø 8,5 mm, 2 cm uit de rand). Lengtes in veelvouden van 20 cm: 20 · 40 · 60 · 80 · 100 · 140. Bredere platformplanken (9-12 cm) voor vloeren en zitjes. Omdat het raster overal hetzelfde is, past elke plank op elke plank, in elke richting.
De verbindingen
M8-slotbouten met vleugelmoeren: vastdraaien en losdraaien met de blote hand, geen gereedschap, geen scherpe koppen. M6 voor lichte scharnieren. Houten wielen Ø 80-120 mm op stalen assen van 8 mm, katrolblokken en PP-touw voor alles wat hijst en trekt.
Eerst tekenen, dan bouwen
Elk project start op rasterpapier op schaal 1:5 van het echte gatenraster: een hokje op papier = een gat in de plank. De tekening vertelt precies hoeveel planken en bouten je nodig hebt. Daarna: bouwen → testen → verbeteren, en het eindresultaat mag afwijken van het eerste ontwerp.
Opruimen is het spel
Alles woont in krattenbakken per onderdeeltype — korte planken, lange planken, wielen, bouten, touw. Elke dag eindigt met bouten-tellen: pas als de bak klopt, is de dag klaar. Zo raakt er niets kwijt en leren kinderen zorg dragen voor gereedschap.
De projectladder
Tien projecten van makkelijk naar groots. De badges tonen welke leeftijdsgroep het project trekt; jongere groepen bouwen mee in aangepaste rollen.
| # | Project | Groep | Duur | Boerderij-draai |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Katapult — hefboom & elastiek | 6-8 9-11 | halve dag | "hooiblaadjes" in de emmer mikken |
| 2 | Kruiwagen — één as, twee wielen | 6-8 | halve dag | voerzakken vervoeren op het parcours |
| 3 | Weegbrug/wip — draaipunt verschuiven | 9-11 | halve dag | een emmer voer afwegen tegen gewichten |
| 4 | Zeepkist — stuurtouw en hendelrem | 9-11 12-14 | 1-1,5 dag | boerenkar-race met lading die niet mag vallen |
| 5 | Hijskraan — katrol en contragewicht | 9-11 12-14 | 1-1,5 dag | hooibalen ophijsen naar het platform |
| 6 | Ophaalbrug — scharnier, katrol, toren | 12-14 | 1,5-2 dagen | poort naar de dierenweide |
| 7 | Waterrad — schoepen en overbrenging | 9-11 | 0,5-1 dag | "graan malen" met gieterwater |
| 8 | Voedersilo — hefboomklep, portie per duw | 9-11 12-14 | 1 dag | blijft écht hangen aan een hok |
| 9 | Vlonderbrug — vakwerk, beloopbaar | 12-14 | 1,5-2 dagen | groepsproject, blijft staan |
| 10 | Knikkerbaan XL — elk groepje één segment | 6-8 9-11 12-14 | slotdag | parcours langs de dierenhokken |
De drie leeftijdsversies
Bouwen met succes gegarandeerd
Kuikens bouwen de katapult, de kruiwagen en knikkerbaan-segmenten — projecten met weinig onderdelen en een resultaat binnen de halve dag. Ze werken in trio's met een begeleider of een Alpaca als "werfleider" erbij.
- Ontwerpen: vereenvoudigd rasterblad met dikke lijnen; tekenen mag met sjablonen van de standaardvormen (driehoek, vierkant, wiel).
- Gereedschap: alleen vleugelmoeren met de hand — geen zaag, geen boor. Hamer enkel met de rubberen kop en onder direct toezicht.
- Vrije bouwtijd: extra lang (60 min per halve dag): torens, hutten, "iets dat de dieren blij maakt". Uitleg achteraf aan de kring, zoals bij Anji Play.
- Let op: kleine onderdelen (moeren!) tellen mee als verstikkingsrisico — de krattenbak-telling is bij deze groep een spel mét de begeleider.
De kern van het kamp
Veulens draaien de volledige ladder tot en met de zeepkist, de hijskraan, het waterrad en de voedersilo. Ze werken in vaste duo's, beheren hun eigen materiaalkrat en zijn verantwoordelijk voor de dagelijkse telling.
- Ontwerpen: op het 1:5-rasterpapier met maatvoering — hoeveel planken, hoeveel bouten, waar zit het draaipunt? Ontwerp wordt kort "verdedigd" bij de begeleider vóór er gebouwd wordt ("hoeveel steunpunten heeft dit nodig?").
- Gereedschap: handzaag vanaf deze groep onder toezicht; accuboormachine altijd één-op-één met de begeleider.
- Test-en-verbeter: elk project krijgt een meetbaar doel (hoe ver werpt de katapult? hoeveel kg tilt de kraan?) en minstens één verbeterronde.
- Rollen in de race: bij de zeepkist wisselen piloot, duwer en pitstop-monteur.
Ingenieurs en werfleiders
Alpaca's nemen de ophaalbrug en de beloopbare vlonderbrug — de projecten waar vakwerk, krachtenleer en samenwerking samenkomen — en zijn bij de gemengde momenten werfleider van een Kuiken-trio.
- Ontwerpen: met echte maatvoering en een krachtenschets: waar duwt het gewicht, waar moet een driehoek de boel stijf houden? De vlonderbrug wordt vooraf berekend op "draagt twee kinderen tegelijk".
- Gereedschap: handzaag zelfstandig na de gereedschapsbriefing; boren onder toezicht; zij beheren de gereedschapshoek en het uitleenbord.
- Verdieping: katrolvoordeel echt meten met een unster (vaste vs. losse katrol), contragewicht berekenen voor de kraan.
- Werfleider-rol: een Alpaca die een Kuiken-trio begeleidt bij de knikkerbaan leert méér over constructie dan bij het zelf bouwen — en dat zeggen we er ook bij.
Dagroosters per formaat
2 dagen — proeversie
1Bouwdag
- VMVeiligheidsbriefing + krattenbakken verkennen, ontwerpen op rasterpapier, katapult bouwen
- NMKatapult-toernooi ("hooi in de emmer"), STEM-blok hefboom, vrije bouwtijd
2Rijdag
- VMKruiwagen (Kuikens) / weegbrug (Veulens+) bouwen
- NMTransportparcours-estafette, demo voor de ouders, grote telling
4-5 dagen — kernversie
1Systeemdag
- VMBriefing, ontwerpen, katapult
- NMToernooi + STEM-blok hefboom + vrij bouwen
2Wielen
- VMKruiwagen / weegbrug per groep
- NMStart zeepkist: chassis en assen
3Zeepkist
- VMStuurtouw + rem afwerken
- NMBoerenkar-race met lading, pitstop-rollen
4Hijsen
- VMHijskraan met katrol en contragewicht
- NMSTEM-blok katrol, hooibalen-hijswedstrijd
5Finale
- VMKnikkerbaan XL: elk groepje een segment
- NMKoppelen, testen, demo + diploma's voor de ouders
10 dagen — de volledige Houtfabriek
W1Week 1: de ladder
- Dag 1-5 zoals de kernversie: katapult → wielen → zeepkist → kraan → tussendemo
- Elke halve dag een STEM-blok of vrije bouwtijd
W2Week 2: de werf
- Dag 6-7: ophaalbrug (Alpaca's) + waterrad (Veulens) + hutten (Kuikens)
- Dag 8: voedersilo bouwen én monteren aan het hok
- Dag 9: vlonderbrug als groepswerf, belastingstest
- Dag 10: knikkerbaan XL door het hele terrein + slotshow
STEM-blokken tussendoor
Korte proefjes van 20-30 minuten, telkens gekoppeld aan een boerderijmachine. Ideaal vóór het bijpassende bouwproject of als regen-alternatief.
Hefboom = hooivork
Til een volle emmer met één vinger via een bezemsteel over de tafelrand. Waar moet je duwen — en waarom staat de hooivork dan zo lang?
Katrol = waterput
Voel met een vaste en een losse katrol het verschil in kracht om hetzelfde gewicht op te tillen. Meet het echt met een unster (Alpaca's).
Zwaartepunt = kruiwagen
Balanceer een plank op één vinger, voorspel het omslagpunt met een extra gewicht. Waarom laad je een kruiwagen vooraan?
Driehoek = hooiberg
Papieren torens in vierkant- versus driehoeksvorm: welke draagt meer blokjes? Zoek daarna de driehoeken in de schuurkap van de boerderij.
Materiaal & budget
| Post | Inhoud | Richtprijs |
|---|---|---|
| Hout | multiplex 18 mm (populier ±€35-40/plaat 244×122), gezaagd en geboord tot ±250-300 modulaire planken | €350-550 |
| Bevestiging | M8-slotbouten + vleugelmoeren, M6, inslagmoeren; assortiment ±€11/48 st. | €120-180 |
| Beweging | houten wielen Ø80-120, stalen as 8 mm, katrolblokken (€4-5/st.), PP-touw 8 mm | €120-200 |
| Opslag | krattenbakken per onderdeeltype + labels | €60-120 |
| Veiligheid | kinderveiligheidsbrillen, werkhandschoenen, EHBO-kit, gereedschapsbord | €50-100 |
| Verbruik per editie | elastieken, touw, rasterpapier, klemborden, verf voor decor | €40-60 |