Een wintervat wordt pas warm wanneer biologische warmteproductie het verlies overtreft.
Hoe lees je een opdracht?
Drie tredenOefenenToepassenUitdagen
Elk hoofdstuk bouwt op: eerst oefenen (één stap, direct toepassen), dan toepassen (meerdere stappen, in een context), dan uitdagen (transfer, open problemen, andere leerlijnen erbij).
De StemExpert-schaal5
Eén moeilijkheidsschaal van 1 tot 9 over de drie niveaus heen: Fundamental loopt van 1 tot 4, Intermediate van 3 tot 7, Expert van 6 tot 9. Zo zie je dat de uitdaging van het ene niveau de oefening van het volgende is.
Oefenen
Oefenen
één stap, direct toepassen
25.1
Enthalpieteken en schaal
Oefenen6Rekenen25 min
A→B heeft ΔH=−80 kJ per mol geschreven reactie.
a
Bereken ΔH voor 0,35 mol en voor de omgekeerde reactie met dezelfde hoeveelheid.
25.2
Hess optellen
Oefenen6Rekenen25 min
A→C: +40 kJ/mol; C→B: −95 kJ/mol.
a
Bepaal A→B en B→A; laat de tussenstof verdwijnen.
25.3
Bindingsbalans
Oefenen6Rekenen25 min
H₂+Cl₂→2HCl; Dwaarden 436, 243 en 431 kJ/mol.
a
Schat ΔH en leg het teken van beide sommen uit.
25.4
Snelheid met coëfficiënten
Oefenen6Rekenen25 min
2 A→B; [A] daalt van 0,100 naar 0,076 mol/L in 60 s, constant volume.
a
Bereken gemiddelde verdwijning van A, reactiesnelheid en toename van [B].
Toepassen
Toepassen
meerdere stappen, in een context
25.5
Een eerste-ordeconstante
Toepassen7Rekenen25 min
c0=0,080 mol/L; na 300 s is c=0,050 mol/L.
a
Bereken k, halveringstijd en c na 600 s.
25.6
Activeringsenergie uit twee temperaturen
Toepassen7Rekenen25 min
k1=0,0010 s⁻¹ bij 293,15 K; k2=0,0020 s⁻¹ bij 303,15 K.
a
Leid Ea af en controleer het teken.
25.7
Reactieorde is gemeten
Toepassen7Analyseren25 min
Bij verdubbeling van A stijgt r met factor twee; bij verdubbeling van B blijft r gelijk.
a
Geef de snelheidswet en verklaar waarom de totale reactievergelijking de orde niet vastlegt.
25.8
Katalyse en oppervlakte scheiden
Toepassen7Analyseren25 min
Een verkleinde vaste stof reageert sneller; tegelijk is een enzym toegevoegd.
a
Ontwerp een proef die beide effecten apart meet.
Uitdagen
Uitdagen
transfer, open problemen, leerlijnen combineren
25.9
Fitten met een verkeerd eindplateau
Uitdagen9Programmeren60 min
Een sensor meet cgemeten=cwerkelijk+0,005 mol/L, maar je fit ln(cgemeten) lineair.
a
Simuleer de dataset, toon het residupatroon en verbeter het model.
Zo wordt dit beoordeeld
Balans
Massa-, energie- en dimensiecontrole; rekenwaarden van gemeten eigenschappen onderscheiden.
Model
Arrheniusgebied, zuurstof, vocht, remming en parameteronzekerheid benoemd.
Bewijs
Replicaten, residuen en ruimtelijke temperatuurmetingen; geen hygiëneclaim op één modelcurve.
25.10
Compostwarmte als gekoppeld systeem
Uitdagen9Programmeren75 min
Gebruik het getoonde compostmodel, H=1 W/K en H=4 W/K.
a
Reproduceer de twee curven, halveer dt en controleer totale vrijgekomen energie.
b
Verklaar waarom de hoogste temperatuur niet door alleen k20 wordt bepaald.
Zo wordt dit beoordeeld
Balans
Massa-, energie- en dimensiecontrole; rekenwaarden van gemeten eigenschappen onderscheiden.
Model
Arrheniusgebied, zuurstof, vocht, remming en parameteronzekerheid benoemd.
Bewijs
Replicaten, residuen en ruimtelijke temperatuurmetingen; geen hygiëneclaim op één modelcurve.
25.11
Habitat: een winteronderzoek
Uitdagen9Habitat90 min
120 L geïsoleerd vat buiten de kweekruimte; C/N 25–35. Kerntemperatuur blijft 6 °C bij 0 °C buiten.
a
Maak een meetplan dat thermische en biologische oorzaken onderscheidt.
b
Geef de beslisgrenzen voor gebruik van de compost.
Zo wordt dit beoordeeld
Balans
Massa-, energie- en dimensiecontrole; rekenwaarden van gemeten eigenschappen onderscheiden.
Model
Arrheniusgebied, zuurstof, vocht, remming en parameteronzekerheid benoemd.
Bewijs
Replicaten, residuen en ruimtelijke temperatuurmetingen; geen hygiëneclaim op één modelcurve.
25.12
Thermochemie is geen productiesnelheid
Uitdagen9Ontwerpen50 min
Een reactorreactie geeft 150 kJ/mol vrij; de gewenste omzetstroom is 0,020 mol/s. De koeling voert 2,0 kW af.
a
Bereken warmteproductie en beoordeel stationair bedrijf; geef een veilig model voor start en stilzetten.
Zo wordt dit beoordeeld
Balans
Massa-, energie- en dimensiecontrole; rekenwaarden van gemeten eigenschappen onderscheiden.
Model
Arrheniusgebied, zuurstof, vocht, remming en parameteronzekerheid benoemd.
Bewijs
Replicaten, residuen en ruimtelijke temperatuurmetingen; geen hygiëneclaim op één modelcurve.
ZelfevaluatieKleur per doel: lukt al / bijna / nog niet
Je berekent reactie-enthalpie met vormingsenthalpieën, Hess en bindingsschattingen.
Je bepaalt een snelheidswet uit metingen en toetst een eerste-ordemodel.
Je verklaart concentratie-, temperatuur-, oppervlakte- en katalysatoreffecten.
Je leidt een Arrheniusverhouding af en berekent Ea.
Je koppelt reactiesnelheid aan warmteverlies en voorraad in Habitat.