Lesdoelen
- De leerling kan uitleggen dat een computer alleen exacte, eenduidige instructies uitvoert en kan een reeks instructies (algoritme) zo formuleren dat er niets te "interpreteren" valt. LPD 20
- De leerling kan een flowchart lezen én tekenen met de juiste symbolen: afgerond = start/stop, rechthoek = actie, ruit = keuze, pijl = volgorde. LPD 6
- De leerling kan in een bestaand mBlock-programma sequentie, selectie, iteratie en variabele aanwijzen en benoemen. LPD 20
- De leerling kan een fout programma systematisch debuggen: voorspellen wat het zou moeten doen → observeren wat het echt doet → de fout lokaliseren, verklaren en herstellen. LPD 20
Lesverloop (4 lesuren — wo 11 nov vrij)
| Blok | Duur | Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|---|---|
| 1 | 20 min | Instap | "Programmeer je leerkracht": een duo schrijft instructies om een boterham met choco te smeren; de leerkracht voert ze hilarisch letterlijk uit (pot niet opengedraaid? Dan smeer je met een dichte pot). Conclusie: machines doen wat er stáát, niet wat je bedoelt. |
| 1 | 30 min | Instructie | Op het bord: wat is een algoritme, de flowchart-symbolen, en de vier bouwstenen (sequentie – selectie – iteratie – variabele) — telkens gekoppeld aan het verkeerslicht van level 1: "welke bouwstenen zaten dáár al in?" |
| 2 | 25 min | Begeleid | Flowcharts lezen: werkblad met drie flowcharts (knipperlicht, wekker-ochtendritueel, straatlantaarn-preview). Per flowchart voorspellen de leerlingen de uitvoer; klassikaal verbeteren. |
| 2 | 25 min | Zelfstandig | Zelf tekenen: flowchart van een knipperlicht (0,2 s aan / 0,8 s uit). Buddy-check met de symbolen-poster; daarna aftekenen door de leerkracht. |
| 3 | 50 min | Zelfstandig | Debug-dojo, ronde 1: vijf foute mBlock-programma's staan klaar op de pc's. Per programma: voorspel → test → vind de fout → repareer → noteer in het logboek wélke fout het was en hoe je ze vond. |
| 4 | 30 min | Verdieping | Debug-dojo afronden; klassikale bespreking: welke fout was het gemeenst en waarom? Snelle leerlingen saboteren een eigen programma voor hun buur (voorbereiding Debug-Detective). |
| 4 | 20 min | Afsluiting | Benoem-quiz met de vier bouwstenen (wisbordjes), logboek bijwerken, XP-moment. Vooruitblik: volgende week krijgt de Arduino eindelijk zintuigen — de drukknop. |
Instructie: denken als een machine
1 · De vier bouwstenen van élk programma
- Sequentie — stappen in vaste volgorde, één voor één. Jouw verkeerslicht van week 7 was bijna pure sequentie: groen aan → wacht → groen uit → oranje aan …
- Selectie — de machine kiest: als de knop is ingedrukt, dan gebeurt A, anders B. Herkenbaar aan de ruit in een flowchart.
- Iteratie — herhalen: "herhaal voortdurend" of "herhaal 10 keer". In een flowchart: een pijl die terugspringt naar boven.
- Variabele — een doosje met een naam waarin het programma één waarde onthoudt (score, lichtwaarde, aantal ballen). Nieuw deze periode, onmisbaar vanaf week 11.
Deze vier begrippen zijn parate kennis voor toets 2 (week 14) — en het gereedschap waarmee ze in week 31-32 de spellogica van hun flipperkast schrijven.
2 · Zo lees je een flowchart
Afspraak vanaf nu tot de kerstvakantie: geen code zonder flowchart. Eerst denken op papier, dan pas slepen in mBlock.
3 · De debug-dojo: vijf patiënten
Vijf mBlock-programma's, elk met precies één fout. Ze zien er normaal uit — tot je ze uitvoert. De vaste debug-methode: voorspel wat het programma zou moeten doen → observeer wat het echt doet → verklein het zoekgebied (welk blok kán het niet zijn?) → repareer → test opnieuw.
- Patiënt 1 — het stille licht: de LED zit op pin 9, de code praat tegen pin 8. Er gebeurt… niets.
- Patiënt 2 — de eeuwige lamp: knipperprogramma met maar één wachtblok — de LED lijkt gewoon áán te blijven (zie ook denkvraag 1 in het Blokkenboek).
- Patiënt 3 — de dove knop: het als-blok staat búiten de herhaal-lus en wordt maar één keer gecheckt, in de allereerste milliseconde.
- Patiënt 4 — de omgekeerde wereld: > en < verwisseld — de lamp gaat aan bij fel licht in plaats van bij donker.
- Patiënt 5 — de gewiste score: "zet teller op 0" staat ín de lus in plaats van ervoor; de teller komt nooit boven de 1 uit ("zet" vervangt, "verander" telt op!).
Elke gerepareerde patiënt is 5 XP waard — mét verklaring in het logboek, anders telt hij niet.
Waarom een week zonder solderen en bouwen?
Omdat de rest van het jaar erop steunt. Wie nu flowcharts leert lezen, programmeert in week 31-32 de
volledige spellogica van de flipperkast zelfstandig. De investering van deze vier lesuren verdient
zichzelf drie keer terug.
Opdrachten
Kernopdracht (iedereen)
- Schrijf per duo een "boterham-algoritme" van maximaal 12 stappen — exact genoeg voor een machine.
- Lees de drie flowcharts op het werkblad en voorspel per flowchart de uitvoer.
- Teken zelf de flowchart van het knipperlicht (0,2 s aan / 0,8 s uit) en laat ze aftekenen.
- Duid in je verkeerslicht-code van week 7 de sequentie en de iteratie aan; leg uit waar selectie zou passen.
- Repareer minstens 3 van de 5 dojo-patiënten; noteer per patiënt de fout én hoe je ze vond.
Basis-pad
Flowchart-sjabloon met voorgedrukte symbolen waarop alleen de teksten ingevuld worden. In de debug-dojo: patiënt 1 en 2 met hint-kaartjes ("kijk eens goed naar het pin-nummer…"). Zelfde logboek-verwachting: fout benoemen in eigen woorden.
Uitbreidingen
- Dojo-meester: alle 5 de patiënten gered, mét correcte vaktermen in de verklaring.
- Saboteur: verstop zelf één subtiele fout in een werkend programma en laat je buur ze vinden (de leerkracht keurt de sabotage eerst goed).
- Vooruitdenker: teken de flowchart van het voetgangerslicht van volgende week: knop → auto's rood → voetgangers groen → terug.
Materiaal deze week
- 5 debug-dojo-bestanden klaargezet op de klas-pc's (w10_patient1.mblock … w10_patient5.mblock)
- Werkblad "flowcharts lezen" (3 flowcharts) + flowchart-sjablonen voor het basis-pad
- Poster met flowchart-symbolen aan de muur (start/stop, actie, ruit, pijl)
- Brood, choco, mes en bord voor de instap-demo (plus keukenpapier…)
- Wisbordjes voor de benoem-quiz in de afsluiting
Leerkracht-hoek
- Korte week: maar 4 lesuren door Wapenstilstand (wo 11 nov). Het lesverloop hierboven is daarop gebouwd; schrap bij verdere uitval eerst de saboteur-uitbreiding, nooit de debug-dojo zelf.
- De boterham-demo werkt alleen bij genadeloze letterlijkheid: pot niet expliciet opengedraaid = smeren met dichte pot; "doe choco op het brood" = de hele pot erop. Hoe droger jij het speelt, hoe harder het inzicht binnenkomt.
- Dojo-bestanden vooraf testen op de klas-pc's: elke patiënt moet exact één duidelijke fout hebben. De vijf fouten hierboven komen letterlijk terug als vraagtypes op toets 2.
- Benoem-quiz als nulmeting: wie sequentie/selectie/iteratie/variabele eind deze week nog niet uit elkaar houdt, krijgt in week 11-12 gerichte herhaling — die begrippen zijn de taal van heel level 2.
- Vooruitblik: volgende week drukknoppen + 10 kΩ-weerstanden klaarleggen; controleer of de seriële monitor werkt op de klas-pc's (nodig voor de teller-opdracht).
Side quests die hier mooi bij passen
Debug-Detective (herhaalbaar — dé quest van deze week: een
gesaboteerd programma redden) · Verslaggever (uitmuntend logboek
van het bootcamp) · Helper (een klasgenoot door de dojo loodsen).