Lesdoelen
- De leerling kan een flipperkast als technisch systeem beschrijven met de begrippen invoer, verwerking en uitvoer, met minstens twee voorbeelden per onderdeel. LPD 1
- De leerling kan een ander toestel uit het dagelijks leven (deurbel, wasmachine) op dezelfde manier ontleden in invoer → verwerking → uitvoer. LPD 1
- De leerling kan de veiligheidsafspraken van het STEM-lokaal toepassen en uitleggen waarom elke afspraak bestaat. LPD 8
- De leerling kan per werkpost minstens één risico benoemen en er een passende voorzorgsmaatregel bij voorstellen. LPD 8
- De leerling kan uitleggen hoe het jaartraject werkt (missies, XP, rangen, side quests, boss battles) en waar de spelregels terug te vinden zijn. LPD 1
Lesverloop (5 lesuren)
| Blok | Duur | Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|---|---|
| 1 | 15 min | Instap | Welkom in de game-studio. Mysterieuze teaser: een korte video van een flipperkast in actie, zonder uitleg. Vraag aan de klas: "wat denk je dat wij hiermee gaan doen?" |
| 1 | 35 min | Instructie | De grote onthulling: "in juni bouw jij je eigen tafelflipperkast." Het jaaroverzicht op het bord: 5 levels, 5 boss battles, van eerste stroomkring (nu) tot arcade-dag (juni). Elke stap van het jaar is een stukje flipperkast-kennis. |
| 2 | 25 min | Instructie | Spelregels van het jaar: XP verdienen met missies (25-50 XP), logboek (10 XP/week) en side quests; rangen van Rookie tot Pinball Wizard; boss battles als grote evaluaties. Iedereen start vandaag als Rookie met 0 XP. |
| 2 | 25 min | Begeleid | Logboek opstarten: naam, eerste pagina ("mijn verwachtingen"), afspraken over wat er elke week in moet (foto's, metingen, reflectie). Site verkennen: waar vind je het jaarpad, de side quests, het Blokkenboek? |
| 3 | 50 min | Begeleid | Flipperkast-systeemanalyse: filmpje (of demo-kast) opnieuw bekijken, nu met een opdracht. In duo's de systeemkaart invullen: welke invoer, welke verwerking, welke uitvoer? Daarna klassikaal samenleggen op het bord. |
| 4 | 50 min | Begeleid | Veiligheidsrondleiding door de werkplaats: elke werkpost (elektro-tafels, 3D-printer, handgereedschap, opbergsysteem) krijgt een stop met demo. Leerlingen noteren per post de risico's die ze zelf zien. |
| 5 | 35 min | Zelfstandig | Per groepje 3 veiligheidsregels voorstellen voor één werkpost; de beste regels komen (in leerlingtaal) op de veiligheidsposter die het hele jaar blijft hangen. Afsluiten met het ondertekenen van het veiligheidscontract. |
| 5 | 15 min | Afsluiting | Logboek: systeemkaart inkleven + "waar kijk ik het meest naar uit?". Opruimen volgens het bakkensysteem (meteen aanleren!). Eerste XP-moment van het jaar. |
Instructie: de flipperkast als systeem
1 · Invoer → verwerking → uitvoer
Elk technisch systeem — van een deurbel tot een flipperkast — kan je opdelen in drie delen: iets komt binnen, iets wordt beslist, iets gaat naar buiten.
Een echte caféflipperkast heeft meer dan 20 schakelaars en tientallen lampen. Die van jullie wordt bescheidener — maar met exact dezelfde drie bouwstenen.
2 · Zo werkt het spel dit jaar
Het hele jaar is één game. Zo verdien je XP:
- Missie van de week: 25-50 XP — de kernopdracht die (bijna) iedereen haalt.
- Logboek bijgewerkt: 10 XP per week — foto's, metingen, wat je leerde.
- Side quests: 25-100 XP — extra uitdagingen wanneer je missie op schema ligt (zie de questlijst).
- Boss battles: 150-600 XP — vijf grote evaluatiemomenten, de eerste al in week 9.
Met XP klim je in rang: Rookie (0-499) → Tinkerer (500-999) → Maker (1000-1749) → Engineer (1750-2499) → Pinball Wizard (2500+). Over het hele jaar valt er ±3000 XP te verdienen. Alle details: Punten & rangen.
Belangrijk om meteen mee te geven: XP beloont inzet en groei. Wie rustig het basis-pad volgt en zijn logboek bijhoudt, haalt een prima rapport — XP is de motor, geen straf.
De drie gouden veiligheidsregels van dit lokaal
① Wij werken alléén met lage spanning: batterijen tot 9 V en USB (5 V) — nooit met het stopcontact
experimenteren. ② De 3D-printer heeft een spuitkop van ±200 °C: enkel aanraken met het
3D-print-rijbewijs (week 8) en na afkoelen. ③ Gereedschap gaat na gebruik terug in de juiste bak —
een opgeruimde werkpost is een veilige werkpost.
Opdrachten
Kernopdracht (iedereen)
- Bekijk het flipperkast-filmpje (of de demo-kast) heel aandachtig.
- Noteer alle invoer die je ontdekt: knoppen, sensoren, de plunjer…
- Noteer alle uitvoer: beweging, licht, geluid, score.
- Beschrijf in eigen woorden wat de verwerking ertussen doet.
- Teken de systeemkaart: invoer → verwerking → uitvoer, met pijlen.
- Vergelijk met een ander duo, vul aan en kleef de kaart in je logboek.
Basis-pad
Zelfde systeemkaart, maar met kant-en-klare woordkaartjes (flipperknop, buzzer, brein, lamp, sensor…) die je in de juiste kolom sorteert. Focus: de drie kolommen begrijpen, niet zelf alles verzinnen.
Uitbreidingen
- Tweede systeem: ontleed thuis een wasmachine of deurbel op dezelfde manier.
- Speurwerk: zoek op wat een "tilt-sensor" in een echte flipperkast doet en waarom die bestaat.
- Droomkast: schets op papier het thema van jouw flipperkast — juni begint vandaag.
Materiaal deze week
- Flipperkast-filmpje klaargezet (of echte/demo-kast geregeld) voor de onthulling
- Logboeken (schrift of map) voor elke leerling + lijmstiften
- XP-bord/poster opgehangen + stickers of magneetjes klaar
- Systeemkaart-werkbladen (+ woordkaartjes voor het basis-pad) gekopieerd
- Veiligheidscontracten geprint + lege veiligheidsposter
- Rondleidingsroute langs de werkposten voorbereid (wat toon je waar?)
Leerkracht-hoek
- Verwachte struikelblokken: de reveal kan sommige leerlingen ook afschrikken ("kan ik dat wel?"). Toon daarom meteen het jaarpad: elke week is één kleine, haalbare stap, en de eerste flipper komt pas in februari. Wie in juni een eenvoudige maar wérkende kast heeft, is geslaagd.
- Timing: korte startweek (start op dinsdag) en veel klasorganisatie. Snoei desnoods in de site-verkenning, nooit in de systeemanalyse of de veiligheidsronde — die twee dragen de LPD's.
- Observeer: gebruik de systeemkaart-opdracht om te zien wie al ervaring heeft met elektronica of programmeren — dat zijn je latere buddy's en Helpers.
- Veiligheid als eigenaarschap: regels die leerlingen zelf formuleren, worden beter nageleefd. Stuur enkel bij waar een echt risico gemist wordt en verwijs het hele jaar naar "jullie eigen poster".
- Vooruitblik: week 2 = de stroomkring + het multimeter-rijbewijs. Check alvast batterijen, lampjes en multimeters, en verzamel de 15 testmaterialen voor het geleidbaarheidsonderzoek.
Side quests die hier mooi bij passen
Veiligheidsinspecteur (de werkplaats screenen en verbeterpunten
rapporteren — perfect verlengstuk van de rondleiding) ·
Nieuwsjager (breng een technieknieuwtje mee voor de klas) ·
Verslaggever (zet vanaf dag één een uitmuntend logboek op).