Blokken, Katten & Code
Een complete gids bij Scratch, de gratis blokprogrammeertaal van het MIT Media Lab. Je leert de hele werkplek kennen, vindt élk blok uit elke categorie terug in het Blokkenboek, en werkt tien opdrachten af die je stap voor stap — met de échte blokjes in beeld — van je eerste bewegende kat naar een volledig platformspel brengen.
Wat is Scratch?
Scratch is een visuele programmeertaal: in plaats van tekst te typen (zoals in Python of JavaScript) sleep je kleurrijke blokken in elkaar, zoals puzzelstukjes. Elk blok is één instructie. Omdat blokken alleen in de juiste vorm in elkaar passen, kan je nooit een syntaxfout maken — je kan je volledig op de logica concentreren.
Dít is een script. Scratch leest het van boven naar onder: de kat gaat naar het midden, zegt "Hallo!", en loopt dan tien keer een stapje terwijl hij van kostuum wisselt — dat laatste ziet er samen uit als een looppasje. Zulke scripts bouw je op de hele site na, blok per blok.
Waar wil je beginnen?
De vier bouwstenen van elk project
Alles wat je in Scratch maakt — een verhaal, animatie, spel of muziekstuk — draait rond dezelfde vier begrippen. Ken je die, dan kan je letterlijk alles bouwen.
Sprites de personages
Een sprite is elk object dat op het speelveld iets doet: een kat, een raket, een knop, een vijand. Elke sprite heeft zijn eigen scripts, kostuums en geluiden. Een project heeft meestal meerdere sprites die met elkaar "praten" via berichten.
Kostuums & achtergronden het uiterlijk
Elke sprite kan meerdere kostuums hebben (tekeningen die je afwisselt voor animatie). Het speelveld zelf heeft achtergronden. Wissel snel tussen kostuums en een sprite lijkt te lopen, te knipperen of te ontploffen.
Scripts de blokken-programma's
Een script is een stapel blokken die van boven naar onder wordt uitgevoerd, gestart door een hoedblok zoals "als groene vlag wordt aangeklikt". Eén sprite mag meerdere losse scripts hebben, die allemaal tegelijk lopen.
Geluiden muziek & effecten
Elke sprite heeft een eigen geluidsbibliotheek: ingebouwde effecten, opgenomen stemmetjes of zelfgemaakte muziek. Met de geluidsblokken speel je ze af en verander je toonhoogte of volume terwijl je project draait.
Zo gebruik je deze site
- Begin bij De werkplek als je Scratch nog nooit geopend hebt — je leert waar alles staat en wat de knoppen doen.
- Houd het Blokkenboek open terwijl je zelf bouwt: zoek de kleur/categorie op van het blok dat je nodig hebt, lees de veelgemaakte fout en probeer de mini-oefening.
- Werk de Opdrachten af in volgorde. Elke opdracht heeft een eigen pagina waar je bij elke stap de echte blokjes ziet die je moet slepen — je kan dus niet vastlopen.
- Sla onbekende woorden op in de woordenlijst: sprite, kloon, variabele, hoedblok... allemaal in gewone taal uitgelegd.
scratch.mit.edu (een account is enkel
nodig om projecten te bewaren; offline kan met de Scratch Desktop-app). Deze site vervangt de
editor niet — ze is het naslagwerk ernaast, klaar om te projecteren op het bord of per pagina af te
drukken met de knop Print / PDF rechtsboven.