Veertien mensen zagen het
- Zaak
- Een filmpje en een bijnaam in de klasgroep. Elke dag komt er iets bij.
- Waar
- De klasgroep, een game-lobby, de speelplaats
- Verdachte
- Een paar pesters, en veertien omstanders
- Jouw missie
- Herken cyberpesten, ontdek wat jij als omstander kan doen, en weet waar je hulp vindt.
Kangoeroe
In de turnles valt Amir van de bank. Niet erg. Hij lacht zelf ook even. Maar iemand heeft het gefilmd. Die avond staat het in de klasgroep, met tien huilende-van-het-lachen-gezichtjes. Iemand schrijft: 'Amir de kangoeroe'.
De volgende dag hoppen twee jongens achter hem aan op de speelplaats. 's Avonds wordt Amir in de game-lobby van zijn team uit de groep gezet. 'Kangoeroes mogen niet meespelen.'
Lina kijkt naar haar scherm. Bij het filmpje staat ook één lachend gezichtje van haar.
Wat is cyberpesten?
Cyberpesten is iemand pijn doen via een gsm, computer, tablet of game, en dat meer dan één keer, of zo dat het blijft rondgaan. Bijvoorbeeld:
- gemene berichten of reacties sturen
- iemand bewust uit een groep of team zetten
- foto's of filmpjes verspreiden om iemand belachelijk te maken
- een nepaccount maken op iemands naam
- roddels of leugens rondsturen
- in een game iemand steeds opnieuw uitlachen of wegpesten
Plagen, ruzie of pesten?
Ze lijken op elkaar, maar het zijn drie verschillende dingen.
Samen lachen. Iedereen vindt het grappig, ook de geplaagde. Het stopt als iemand 'stop' zegt.
Twee kanten die het oneens zijn, ongeveer even sterk. Het gaat weer over.
Eén kant doet pijn, de andere kan zich moeilijk verdedigen. Het gebeurt steeds opnieuw.
Wat is het?
team-opdrachtLees en kies. Bespreek met je team: waaraan herkende je het?
| plagen | ruzie | pesten | |
|---|---|---|---|
| Twee vrienden sturen elkaar gekke foto's en lachen er allebei om. | |||
| Lotte en Ines zijn het oneens over een game en sturen boze berichten. De dag erna is het over. | |||
| Elke dag schrijft dezelfde groep onder Yusufs filmpjes dat hij 'lelijk' is. | |||
| Iemand maakt een account met Emma's naam en foto, en post er rare dingen mee. | |||
| Je zegt per ongeluk iets kwetsends in de chat en biedt meteen je excuses aan. | |||
| De klas maakt een nieuwe groep 'zonder Noah', expres. |
Waarom is het online soms harder?
- Je ziet het gezicht van de ander niet. Je merkt niet hoeveel pijn je doet.
- Het stopt niet aan de schoolpoort: het gaat dag en nacht door, tot in je slaapkamer.
- Er kijken veel mensen mee.
- Het blijft staan en kan worden doorgestuurd.
- Pesters kunnen zich verstoppen achter een nepnaam.
De veertien
Kiko tekent op een oude krant een cirkel. In het midden: Amir. Twee kruisjes: de pesters. En daarrond: veertien stipjes. 'Wie zijn dat?' vraagt Milan. 'Dat zijn wij,' zegt Noor stil. 'De mensen die keken.'
'De omstanders,' zegt Kiko. 'Bij pesten zijn er bijna altijd omstanders. En weet je wat? Zij zijn het sterkst van allemaal.'
Hoe kunnen omstanders het sterkst zijn?
De macht van de omstander
Een pester zoekt publiek. Lachen de omstanders mee, of zeggen ze niks, dan denkt de pester dat het oké is. Doet er één iemand iets, dan stopt het vaak sneller. Doen er drie iets, dan is de pester zijn publiek kwijt.
Wat kan jij doen?
- 1Niet meedoen
Niet meelachen, geen likes, niet doorsturen. Zo krijgt de pester geen publiek.
- 2Steun de ander
Stuur een privéberichtje: 'Gaat het? Dat was niet oké.' Dat is heel veel waard.
- 3Zeg er iets van
Als je durft: 'Stop, dit is niet grappig.' Je kan dat ook samen met een vriend doen.
- 4Bewaar bewijs
Maak een schermafbeelding, zodat je kan tonen wat er gebeurde. Stuur die alleen naar een volwassene.
- 5Meld en vertel
Meld het in de app, en vertel het aan een volwassene die je vertrouwt.
Jij beslist
kies een padDie avond verschijnt er een nieuw bericht in de klasgroep: een tekening van een kangoeroe met Amirs gezicht. Er komen al lachende gezichtjes onder. Lina's duim hangt boven het scherm. Wat doet ze?
De pesters voelen zich gesteund. Morgen komt er een nieuwe tekening. En Amir ziet dat ook Lina meedoet. Dat doet hem het meeste pijn.
Amir antwoordt na een uur: 'Bedankt.' Het is maar één woord, maar hij komt de volgende dag terug naar de zolder.
Het wordt stil in de groep. Niemand stuurt nog een lachend gezichtje. De pesters zijn hun publiek kwijt. Kiko: +200 XP.
Kies eerst. Klik dan op je keuze om te lezen wat er gebeurt. Je mag ook de andere paden bekijken.
Vier rollen in de klasgroep
rollenspelSpeel de situatie na met verzonnen namen, nooit met echte klasgenoten. Iedereen krijgt een rol. Daarna wissel je.
Je vindt het grappig en zoekt publiek. Wat zeg je?
Je ziet het bericht. Wat voel je? Wat zou je willen?
Je stuurt lachende gezichtjes, want iedereen doet het.
Jij doet iets anders. Kies een stap uit de lijst.
Na het spel: hoe voelde elke rol? Wat veranderde er toen de helper iets deed?
Discussie op de zolder
stellingenKies en leg uit.
Amir praat
Een week later zit Amir weer op de zolder. Hij vertelt alles: de lobby, de tekening, dat hij 's nachts zijn gsm checkte om te zien wat er nu weer stond. 'Ik dacht dat het mijn schuld was,' zegt hij. 'Omdat ik gevallen was.'
Kiko gaat naast hem zitten. 'Het is nooit jouw schuld als je gepest wordt. Nooit.'
Word jij gepest?
Dit kan je doen:
- Antwoord niet terug als je boos bent. Dat maakt het vaak erger.
- Blokkeer de pester en meld het in de app of game.
- Bewaar bewijs met schermafbeeldingen.
- Vertel het aan iemand die je vertrouwt: thuis, je juf of meester, de zorgleerkracht.
Vertellen is geen klikken. Klikken doe je om iemand in de problemen te brengen. Hulp vragen doe je om iemand uit de problemen te halen.
Hier kan je terecht
Gratis en anoniem: je hoeft je naam niet te zeggen. Je kan ook chatten of mailen via awel.be. Op awel.be staat wanneer ze bereikbaar zijn (meestal in de namiddag en 's avonds, niet op zondag). Is het druk? Probeer het later nog eens.
Op cybersquad.be (van Child Focus) vind je uitleg over problemen online, een anoniem forum en een chat met een coach.
Gratis noodnummer, ook als iemand online dreigt met foto's van jou of je onder druk zet om foto's te sturen.
Ben jij of iemand anders in gevaar? Bel 112.
Mijn vertrouwenspersonen
voor jezelfDe respect-afspraken van het Pixelbureau
afsprakenVersla de eindbaas
Lina deed eerst mee met één emoji, en later stopte ze het pesten. Is zij nu een pester, een omstander of een helper? Kan je van rol veranderen?
Om 1 uur 's nachts
Het pesten is gestopt. Juf Sofie heeft met de klas gepraat, en de twee jongens hebben sorry gezegd. Maar Lina heeft een ander probleem. Ze slaapt slecht. Elke avond zegt ze: 'Nog één filmpje.' En elke ochtend is ze moe.
Lees verder in dossier 9: Schermtijd & balans.
Wat neem ik mee?
- Cyberpesten is iemand steeds opnieuw pijn doen via een scherm.
- Plagen is samen lachen, pesten doet maar aan één kant pijn.
- Omstanders zijn het sterkst: niet meelachen, steunen, melden.
- Gepest worden is nooit jouw schuld.
- Hulp vragen is geen klikken: Awel 102, cybersquad.be, een volwassene.
Tip voor ouders en leerkrachten
Reageer rustig als uw kind over cyberpesten vertelt, ook als het zelf iets fout deed. Kinderen zwijgen vaak uit angst dat hun gsm wordt afgepakt. Bewaar samen bewijs, meld het, en neem contact op met de school: elke school heeft een anti-pestbeleid, en ook het CLB kan helpen.
Voor leerkrachten: Child Focus maakte het lespakket Stop Cyberpesten (2010, voor het secundair, nog bruikbaar als achtergrond). Actuele achtergrond vindt u bij Mediawijs, het Vlaamse kenniscentrum voor mediawijsheid (mediawijs.be). Laat leerlingen in rollenspellen nooit echte klasgenoten spelen.
Oplossingen en richtantwoorden
Wat is het: 1 plagen; 2 ruzie; 3 pesten; 4 pesten (nepaccount); 5 geen pesten (eenmalig, excuses); 6 pesten (bewust uitsluiten). Stellingen: niks doen is niet neutraal; de gepeste is niet verantwoordelijk; hulp vragen is geen klikken. Eindbaas: rollen liggen niet vast; je kan elk moment kiezen om helper te worden.