Het dansje van Amir
- Zaak
- Een oud filmpje van Amir gaat rond op school, en wordt een meme.
- Waar
- Gsm's op de speelplaats, de klasgroep, een sticker in een chat
- Verdachte
- Iedereen die het ooit opsloeg of doorstuurde
- Jouw missie
- Ontdek waarom online sporen blijven, hoe je ze laat verdwijnen en hoe je mooie sporen maakt.
Negen jaar, pyjama, dansje
Het filmpje duurt twaalf seconden. Amir, negen jaar, in een pyjama met dinosaurussen, doet een dansje met heel veel armen. Hij had het toen naar één vriend gestuurd. 'Voor de grap.'
Nu staat de halve speelplaats rond één gsm. Iemand heeft er al een sticker van gemaakt: Amir met zijn armen in de lucht. Die sticker gaat rond in alle groepschats.
'Ik wil dat het weg is,' zegt Amir. 'Overal. Nu.'
Je digitale voetafdruk
Op het strand verdwijnen je voetafdrukken na een paar golven. Online kunnen je sporen heel lang blijven. Alles samen heet je digitale voetafdruk.
Het is alles wat er online over jou te vinden is: je berichten, foto's en filmpjes, je likes en reacties, je profielen in games, en ook wat anderen over jou delen.
Twee soorten sporen
Sommige sporen kies je zelf. Andere merk je niet eens.
Wat jij zelf plaatst: een foto, een reactie, een filmpje, een profiel in een game.
Wat apps en websites bijhouden zonder dat je het ziet: waar je klikt, hoe lang je kijkt, waar je bent, wat je zoekt.
De jacht op de kopieën
Het Pixelbureau maakt een plan. Noor tekent een kaart van alle plekken waar het filmpje kan zitten. Het worden er veel. De gsm van de vriend van toen. De klasgroep. Drie andere groepen. Iemands map met 'grappige filmpjes'. De sticker.
'Het is net een draak met zeven koppen,' zucht Milan. 'Hak je er één af, groeien er twee bij.'
Waarom verdwijnt het niet gewoon?
- Iemand kan een schermafbeelding maken of iets doorsturen, ook van berichten die 'vanzelf verdwijnen'.
- Er bestaan kopieën: op de gsm van een vriend, in een groepschat, op een andere website.
- Van een beeld kan iemand iets nieuws maken, zoals een sticker of een meme.
- Bedrijven bewaren gegevens soms nog lang, ook als jij iets verwijdert. En sommige websites maken archieven van het internet.
Verwijderen helpt vaak een beetje. Maar je kan nooit zeker zijn dat iets écht overal weg is.
Mijn voetafdruk van deze week
solo-missieZet je schoen hieronder en trek de lijn. Schrijf in de voet vijf sporen die jij deze week online achterliet. Kleur bewuste sporen groen en ongemerkte sporen oranje.
Zo pakte het Pixelbureau het aan
- 1Vraag het vriendelijk
Amir vraagt aan de jongen die het filmpje toonde: 'Wil je het wissen? Ik vind het niet leuk.' Die schrikt. Hij wist niet dat Amir het erg vond, en wist het meteen.
- 2Verwijder je eigen kopieën
Amir vraagt ook zijn vriend van toen om het filmpje te wissen.
- 3Meld het
De sticker blijft rondgaan. Lina meldt hem in de app. Bijna elke app heeft een knop om iets te melden.
- 4Zoek een volwassene
Amir vertelt het aan juf Sofie. Zij praat met de klas. Het is niet zijn schuld.
- 5Het recht om vergeten te worden
Volgens de Europese wet mag je een bedrijf vragen om gegevens over jou te wissen. Een ouder kan helpen. Het lukt niet altijd overal, maar vaak wel.
Jij beslist
kies een padAmir is woest. Hij weet dat de jongen die het filmpje toonde, ook een gênant filmpje heeft, van toen hij huilde op een verjaardagsfeestje. Wat doet Amir?
Nu gaan er twee filmpjes rond. Iedereen lacht met allebei. Amir voelt zich niet beter, maar slechter. En hij heeft zelf een spoor gemaakt waar hij later niet trots op is.
Het filmpje gaat nog een week rond. Daarna wordt het rustiger. Maar Amir slaapt slecht, en niemand weet hoe hij zich voelt.
Amir filmt een nieuw, supergrappig dansje, mét zijn voetbalploeg. Hij is er trots op. De sticker van vroeger? Niemand vindt hem nog interessant.
Kies eerst. Klik dan op je keuze om te lezen wat er gebeurt. Je mag ook de andere paden bekijken.
Een spoor om trots op te zijn
Amirs nieuwe filmpje is een succes. Niet omdat het gênant is, maar omdat het goed is. 'Zie je,' zegt Kiko. 'Je voetafdruk is niet alleen gevaarlijk. Je kan er ook iets moois mee maken.'
Een mooi werkstuk, een filmpje over je hobby, een behulpzame reactie, een tekening. Later zoeken mensen je misschien op: een nieuwe school, een sportclub, ooit een werkgever. Wat vinden ze dan?
Groen, oranje of rood?
team-opdrachtGroen: daar ben je later nog trots op. Oranje: denk er nog eens over na. Rood: niet doen.
| groen | oranje | rood | |
|---|---|---|---|
| Een foto van je zelfgebouwde vogelhuisje. | |||
| Een gemene reactie onder het filmpje van een klasgenoot. | |||
| Een filmpje van je zus die huilt, zonder haar te vragen. | |||
| Een tip in een forum die iemand anders helpt. | |||
| Je volledige naam en adres in je profiel. | |||
| Een grappige foto met je vrienden, waar zij ook ja tegen zeiden. |
De oma-test
test
Discussie op de zolder
stellingenKies en leg uit.
Zoek jezelf op
met een ouderVoor ik iets online zet
checklist
Versla de eindbaas
De jongen die het filmpje toonde, had het niet zelf gemaakt. Hij vond het in een oude groepschat. Is hij dan schuldig? Wie had het wel kunnen stoppen, en wanneer?
Het gaat verder
Het dansfilmpje is vergeten. Maar die vrijdag, in de turnles, valt Amir van de bank. Iemand filmt het. Die avond staat het in de klasgroep, met een gemene bijnaam erbij. En er komen elke dag nieuwe berichten bij.
Lees verder in dossier 8: Respect online.
Wat neem ik mee?
- Je digitale voetafdruk is alles wat online over jou te vinden is.
- Sommige sporen kies je zelf, andere merk je niet eens.
- Screenshots, kopieën en memes zorgen dat iets kan blijven bestaan.
- Moet iets weg? Vraag, verwijder, meld en zoek hulp.
- Je kan je voetafdruk ook mooi maken.
Tip voor ouders en leerkrachten
Zoek samen met uw kind naar uw eigen naam, en daarna naar die van uw kind. Kinderen zijn vaak verrast door wat er over volwassenen te vinden is. Denk ook aan uw eigen posts over uw kind: vraag vanaf nu eens of het oké is.
Oplossingen en richtantwoorden
Sorteren: 1 groen; 2 rood; 3 rood (geen toestemming); 4 groen; 5 rood (privé-info); 6 groen of oranje (iedereen akkoord, maar denk aan later). Stellingen: verwijderen is niet altijd definitief (oneens); anderen vragen best toestemming (eens). Eindbaas: hij is niet de maker, maar wel verantwoordelijk voor het verder verspreiden; iedereen die het doorstuurde of bewaarde, had het kunnen stoppen.