Inbraak in Milans account
- Zaak
- Milans wezens zijn weggeruild en zijn figuurtje loopt in een kippenpak.
- Waar
- Milans game-account
- Verdachte
- Drie soorten dieven: de rader, de kraker en de visser
- Jouw missie
- Vind de dader. Maak een wachtwoord dat niemand kan kraken. Herken nepberichten.
Kip
Milan staart naar zijn scherm. Zijn figuurtje, ooit een ridder in een gouden harnas, loopt rond in een kippenpak. Zijn drie zeldzaamste wezens: weggeruild. In de chat staat in zijn naam: 'ik ben een sukkel lol'.
'Iemand heeft mijn wachtwoord,' zegt hij zacht. Kiko knikt. 'Tijd om een oude vriend te bellen.' Uit een kast vol sloten komt een paarse figuur waggelen.
'Hoi! Ik ben Slotje,' zegt de figuur. 'Ik pas op geheimen.'
Drie soorten dieven
De rader kent jou. Hij weet hoe je hond heet, wanneer je jarig bent en voor welke club je speelt. Dat probeert hij eerst.
De kraker kent jou niet. Hij heeft een computer die een miljard gokjes per seconde doet. Hij probeert eerst de bekende lijstjes, zoals 123456, en dan al de rest.
De visser hoeft niet te raden of te kraken. Hij laat je je wachtwoord zelf geven, met een nepbericht. Daarover straks meer.
Hoe lang doet de kraker erover?
Met een miljard gokjes per seconde, als de tekens echt door elkaar staan.
| Wachtwoord | Kraaktijd |
|---|---|
| 6 kleine letters | minder dan 1 seconde |
| 8 kleine letters | 3 minuten |
| 8 tekens, gemengd | 2,5 maanden |
| 10 tekens, gemengd | 1 900 jaar |
| 12 tekens, gemengd | 17 miljoen jaar |
| 16 tekens, gemengd | langer dan het heelal bestaat |
Let op: voetbal2015 heeft 11 tekens en kraakt toch meteen. Het is een gewoon woord plus een jaartal, en die staan in elk lijstje.
Het recept van Slotje
lang · zin · mix · uniek · geheim
- 1Lang
Minstens 12 tekens. Hoe langer, hoe beter.
- 2Zin
Plak vier gekke woorden aan elkaar, die niets met jou te maken hebben.
- 3Mix
Begin elk woord met een hoofdletter. Zet er een cijfer en een teken achter.
- 4Uniek
Elk account een ander wachtwoord. Anders gaan ze allemaal tegelijk open.
- 5Geheim
Zeg het aan niemand, ook niet aan je beste vriend. Alleen je ouders mogen het weten.
Zo maak je er een
Kies vier gekke woorden: Giraf, Fiets, Regen, Wolk. Maak er een verhaaltje van: een giraf fietst in de regen op een wolk. Hoe gekker, hoe beter je het onthoudt.
Streepjes ertussen, een cijfer en een teken erachter: Giraf-Fiets-Regen-Wolk-7! Dat zijn 25 tekens. Kraak-proof!
Bouw een oefenwachtwoord
solo-missieNooit je echte wachtwoord! Verzin er een om mee te oefenen. Je echte wachtwoord schrijf je nergens in een schoolboekje.
| Mijn keuze | |
|---|---|
Mijn gekke verhaaltje om het te onthouden:
Sterk of zwak?
team-opdrachtSlotje test zes wachtwoorden. Zet een kruisje en schrijf bij de zwakke welke regel ontbreekt.
| sterk | zwak | |
|---|---|---|
| 123456 | ||
| Bolt2014 | ||
| Kaars-Zebra-Boot-Uil-8? | ||
| voetbal2015 | ||
| gK7#pQ2 | ||
| Pannenkoek-Raket-Wolk-42! |
Het lokaas
Milan heeft nu een kraak-proof wachtwoord. Maar Noor is nog niet tevreden. 'Was het echt een rader? Of ...' Ze scrolt door Milans berichten. Twee dagen voor de inbraak: een bericht van 'Game Support Team'.
'O nee,' zegt Milan. 'Daar heb ik op geklikt. Ik moest inloggen om gratis munten te krijgen.'
Kiko schudt zijn kop. 'Dan was het geen rader. Het was een visser.'
Het bewijsstuk
Omcirkel in het bericht alles wat verdacht is. Hoeveel alarmbellen vind je?
Phishing: vissen naar je wachtwoord
Bij phishing (spreek uit: 'fissing', van het Engelse fishing, vissen) gooit een oplichter lokaas uit: een bericht dat eruitziet alsof het van je game, je school, een pakjesdienst of een bank komt.
Het bericht wil dat je op een link klikt en je wachtwoord of een code ingeeft. Doe je dat, dan geef je de sleutel van je kluis zelf weg.
Alarmbellen
'Binnen 10 minuten!' Je moet snel beslissen, zodat je niet nadenkt.
Gratis munten, gratis skins. Iets voor niets bestaat zelden.
'Anders wordt je account verwijderd!' Ze willen je bang maken.
Een onbekend nummer, een vreemd webadres.
Een echt bedrijf vraagt nooit je wachtwoord of een code via een bericht.
Fouten of rare zinnen. Maar let op: ook nette berichten kunnen nep zijn.
Jij beslist
kies een padEen week later krijgt Lina een bericht van een vriendin: 'Hey! Ik ben mijn account kwijt. Kan je me de code sturen die je zo krijgt? Snel aub!' Even later komt er een code binnen op Lina's gsm. Wat doet ze?
Die code was de sleutel van Lina's eigen account. Het account van haar vriendin was al gehackt, en de dief probeert nu ook dat van Lina. Een code geef je aan niemand.
Haar vriendin weet van niks: haar account is gehackt. Lina waarschuwt haar en samen met een ouder veranderen ze het wachtwoord. Slotje: +150 XP.
Lina's account is veilig. Maar haar vriendin weet niet dat haar account gehackt is, en de dief probeert het nog bij anderen.
Kies eerst. Klik dan op je keuze om te lezen wat er gebeurt. Je mag ook de andere paden bekijken.
Wat doe je met een verdacht bericht?
- 1Niet klikken, niet antwoorden
Ook niet om te zeggen dat je het doorhebt.
- 2Toon het aan een volwassene
Thuis of op school. Samen beslis je.
- 3Blokkeer en meld
In de meeste apps en games kan je een afzender blokkeren en melden.
- 4Toch geklikt?
Zeg het meteen. Verander samen met een ouder je wachtwoord. Je bent niet dom: oplichters zijn heel slim.
Een tweede slot
Veel accounts hebben een extra slot: tweestapsverificatie. Na je wachtwoord krijg je een code op een ander toestel, bijvoorbeeld de gsm van je ouder. Een dief met alleen je wachtwoord komt dan nog altijd niet binnen.
Die code is ook een sleutel: geef hem nooit aan iemand die erom vraagt, ook niet aan 'de helpdesk'.
De visser en de slimme speler
rollenspelSpeel in duo. De visser probeert met een verzonnen bericht een wachtwoord of code te krijgen. De slimme speler herkent de alarmbellen.
Kies een truc: haast, een prijs, dreigen, of doen alsof je een vriend bent die 'zijn account kwijt is'.
Zeg hardop welke alarmbel je hoort, en wat je doet. Wissel daarna.
Laat de visser heel vriendelijk en zonder fouten schrijven. Herken je het nog?
Welke truc was het moeilijkst om te herkennen? Waarom?
Kraak-proof check
solo-missieVersla de eindbaas
Milan had een sterk wachtwoord kunnen hebben, en toch zijn account kunnen kwijtraken. Hoe? En wat had hem dan wel beschermd?
Het oude filmpje
Milans ridder is terug. Iedereen lacht weer. Tot de volgende ochtend op de speelplaats iemand zijn gsm omhooghoudt. 'Kijk wat ik vond! Amir, toen hij negen was!' Een filmpje. Amir in pyjama. Een héél raar dansje.
Amir wordt rood tot achter zijn oren.
Lees verder in dossier 7: Mijn digitale voetafdruk.
Wat neem ik mee?
- De rader kent jou, de kraker heeft een snelle computer, de visser laat je het zelf geven.
- Lang · zin · mix · uniek · geheim.
- Vier gekke woorden + cijfer + teken = kraak-proof.
- Een echt bedrijf vraagt nooit je wachtwoord of code via een bericht.
- Toch geklikt? Zeg het meteen: dat is slim, niet dom.
Tip voor ouders en leerkrachten
Dit dossier hoort bij de lessite Kraak-proof! (sterke wachtwoorden, 1 lesuur) met mascotte Slotje, de kraakmachine en de wachtwoordtester. Help uw kind een wachtwoordbeheerder of een notitieboekje thuis te gebruiken, en zet tweestapsverificatie aan met uw gsm als tweede toestel.
Verdachte berichten kan u (als volwassene) doorsturen naar suspect@safeonweb.be, het meldpunt van het Centrum voor Cybersecurity België.
Oplossingen en richtantwoorden
Sterk: Kaars-Zebra-Boot-Uil-8? en Pannenkoek-Raket-Wolk-42!. Zwak: 123456 (bekend lijstje), Bolt2014 (rader: huisdier + jaar), voetbal2015 (woord + jaartal), gK7#pQ2 (gemengd maar te kort). Alarmbellen: onbekende afzender, hoofdletters en uitroeptekens, te mooi, haast, dreigen, vreemde link, vraagt in te loggen. Eindbaas: via phishing geef je zelfs een sterk wachtwoord weg; tweestapsverificatie en niet klikken beschermen dan.