De game die alles wilde weten
- Zaak
- Een gratis game vraagt toegang tot bijna alles. Daarna lijkt hij Milan te kennen.
- Waar
- 'Wezenjacht', een verzonnen game waarin je wezens vangt, ruilt en laat evolueren
- Verdachte
- Vier venstertjes met 'Toestaan'
- Jouw missie
- Ontdek welke gegevens van jou zijn, wie ze mag hebben en hoe je je account op slot zet.
Toestaan, toestaan, toestaan
'Mag deze game je foto's zien?' Toestaan. 'Je contacten?' Toestaan. 'Weten waar je bent?' Toestaan. 'Je microfoon?' Toestaan. Milan wil gewoon zijn eerste wezen vangen.
Twee dagen later krijgt hij reclame voor de sportwinkel naast zijn voetbalclub. Zijn moeder krijgt een uitnodiging: 'Milan speelt Wezenjacht! Speel je mee?' En in de game staat: 'Spelers in jouw buurt: 14.'
'Kiko,' fluistert Milan. 'Die game weet waar ik woon.'
Wat is privacy?
Privacy betekent: zelf beslissen wie wat over jou weet.
Sommige dingen vertel je aan iedereen, zoals je lievelingskleur. Andere alleen aan vrienden en familie, zoals waar je op vakantie gaat. En sommige dingen vertel je aan bijna niemand, zoals je wachtwoord.
Wie mag in je hol?
team-opdrachtMet wie deel jij dit? Zet een kruisje. Er is niet altijd één juist antwoord: bespreek met je team. Bij wie zou jij het anders doen?
| Wat? | iedereen | vrienden & familie | bijna niemand |
|---|---|---|---|
| je voornaam | |||
| je lievelingsdier | |||
| je huisadres | |||
| je wachtwoord | |||
| je gsm-nummer | |||
| een foto van je hond | |||
| een foto van jou in zwemkleren | |||
| de naam van je school | |||
| waar je nu op dit moment bent | |||
| je hobby |
Persoonsgegevens
Persoonsgegevens zijn alle gegevens waarmee iemand kan weten dat jij het bent, of die iets over jou vertellen: je naam, adres, geboortedatum, foto, stem, gsm-nummer, maar ook waar je bent (je locatie) en wat je zoekt of bekijkt.
In Europa beschermt een wet, de GDPR (of AVG), jouw gegevens. Bedrijven moeten uitleggen wat ze ermee doen, en je mag vragen om ze in te kijken of te laten wissen.
In België mag je vanaf 13 jaar zelf toestemming geven voor wat een app met je gegevens doet. Ben je jonger, dan moet een ouder toestemming geven. Daarom vragen veel sociale media dat je minstens 13 bent.
Het onderzoek
Het Pixelbureau neemt Milans gsm onder de loep. Lina leest de toestemmingen voor. 'Een spel waarin je wezens vangt. Waarom moet dat je contacten kennen?' 'Om reclame te sturen naar je mama,' zegt Amir droog.
Kiko zet een rij oude bekers op tafel. 'Bij elke toestemming stel je één vraag: heeft deze app dat echt nodig om te werken? Een kaart-app heeft je locatie nodig. Een zaklamp-app heeft je contacten niet nodig.'
Logisch of raar?
speurwerkVraagt deze app iets wat logisch is?
| logisch | raar | |
|---|---|---|
| Een kaart-app vraagt je locatie. | ||
| Een rekenspelletje vraagt je microfoon. | ||
| Een fotobewerk-app vraagt je foto's. | ||
| Een zaklamp-app vraagt je contacten. | ||
| Een videobel-app vraagt je camera. | ||
| Een puzzelspel vraagt je exacte locatie, altijd, ook als je niet speelt. |
Het geheim van de foto
Dan vertelt Amir iets. 'Vorige week stond er een man aan het voetbalveld. Hij wist hoe ik heette en dat ik daar op dinsdag train.' Iedereen is stil.
Noor bekijkt Amirs profiel. Een foto in zijn voetbalshirt, met de naam van de club. Elke dinsdag een post: 'Training!' En bij elke foto: de plek, aangeduid op een kaartje.
Kiko kijkt ernstig. 'Je hebt niet één ding verteld. Je hebt een puzzel gegeven.'
Je account op slot
Elke app ziet er anders uit, maar bijna overal vind je de instellingen bij een tandwieltje of onder je profiel, bij een kopje als Privacy of Veiligheid. Doe het de eerste keer samen met een ouder. De belangrijkste knoppen:
- Privé-account: alleen mensen die jij goedkeurt, zien wat je deelt.
- Wie mag me berichten sturen? Kies: alleen vrienden.
- Locatie delen: uit, of alleen met familie.
- Wie mag me taggen of vermelden? Alleen vrienden, of niemand.
- Wie mag me vinden via mijn gsm-nummer of e-mail? Liefst niemand.
Jij beslist
kies een padMilan speelt Wezenjacht in een lobby met onbekende spelers. Iemand die hij niet kent, schrijft: 'Hey, je bent echt goed! Ik geef je een zeldzaam wezen. In welke stad woon je? Op welke school zit je?' Wat doet Milan?
Milan krijgt geen wezen. Wel meer vragen: 'Wanneer ben je alleen thuis?' Milan voelt zich niet goed. Iemand die je wil helpen, hoeft niet te weten waar je woont.
Slim dat hij zijn echte stad niet zegt. Maar de speler blijft vragen stellen. Liegen is niet nodig: je mag gewoon zeggen dat je dat niet vertelt.
Precies goed. Zijn mama kijkt samen met hem de instellingen na: alleen nog vrienden kunnen hem een bericht sturen. Kiko: +150 XP.
Kies eerst. Klik dan op je keuze om te lezen wat er gebeurt. Je mag ook de andere paden bekijken.
Klopt het?
stellingenKies en leg uit.
Privacy-check van één app
solo-missieKies één app of game die je gebruikt. Overloop deze lijst samen met een ouder.
Versla de eindbaas
Amir postte nooit zijn adres. Toch wist een vreemde waar hij was. Hoe kon dat? Wat moet Amir veranderen aan zijn profiel?
Ingelogd als Milan
Een week later opent Milan zijn game. Zijn zeldzaamste wezens zijn weg. Weggeruild. Zijn figuurtje heeft een kippenpak aan. En in de chat staat een bericht dat hij nooit heeft geschreven.
Lees verder in dossier 6: Wachtwoorden & veilig online.
Wat neem ik mee?
- Privacy = zelf beslissen wie wat over jou weet.
- Persoonsgegevens vertellen wie jij bent: ook je locatie en je foto's.
- Vraag bij elke toestemming: heeft deze app dat echt nodig?
- Kleine puzzelstukjes samen verraden waar je bent.
- Onder 13 jaar beslissen je ouders mee.
Tip voor ouders en leerkrachten
Overloop samen de privacy-instellingen van één app of game die uw kind gebruikt. Laat uw kind zelf de knoppen zoeken en uitleggen: zo onthoudt het meer. Vraag ook eens toestemming voor u een foto van uw kind online zet: zo leert het dat toestemming normaal is.
Oplossingen en richtantwoorden
Wie mag in je hol: wachtwoord alleen aan ouders; huisadres, gsm-nummer, zwemfoto en live locatie: bijna niemand of alleen familie; de rest hangt af van kind en situatie. Logisch of raar: 1 logisch, 2 raar, 3 logisch, 4 raar, 5 logisch, 6 raar. Stellingen: een privé-account beschermt niet tegen screenshots; ook ouders vragen best toestemming. Eindbaas: shirt + club + vaste dag + locatie bij de foto samen; locatie uit, geen vaste uren, account privé.