Kraak-proof!
Je wachtwoord is jouw geheime sleutel. Vandaag maak je er een die niemand kan kraken.
Wie wil jouw wachtwoord?Er zijn twee soorten dieven
Wie jouw wachtwoord kent, kan doen alsof hij jou is. Hij stuurt berichten in jouw naam. Hij geeft je spullen weg in een spel. Daarom blijft het geheim.
Spel 1 · Raad het wachtwoord van Jonas
Dit is Jonas. Hij bestaat niet echt. Lees zijn profiel. Welk wachtwoord kan iemand uit zijn klas raden? Klik maar.
Jonas
- Mijn hond heet Max
- Jarig op 14 maart 2015
- Voetbal bij FC De Leeuwen, nummer 11
- Favoriete game: Minecraft
- Grote zus: Emma
Spel 2 · De kraakmachine
Een dief typt niet zelf. Zijn computer doet een miljard gokjes per seconde. Kies een wachtwoord. Kijk hoe snel het valt.
Elk teken erbij helpt enorm
Zo lang doet de computer erover. Dit geldt als je tekens echt door elkaar staan.
Let op! voetbal2015 heeft 11 tekens. Toch kraakt het meteen. Het is namelijk een woord plus een jaartal.
Het receptVijf regels, meer niet
Minstens 12 tekens
Hoe langer, hoe beter. Neem er dus minstens 12. Met een zin lukt dat vanzelf.
Vier gekke woorden
Plak vier woorden aan elkaar. Woorden die niks met jou te maken hebben.
Hoofdletter, cijfer, teken
Begin elk woord met een hoofdletter. Plak er een getal en een teken achter.
Overal een ander
Overal hetzelfde? Dan valt alles tegelijk. Verander per site één woord.
Zeg het aan niemand
Ook niet aan je beste vriend. Alleen je ouders mogen het weten.
Zo maak je er een
- Kies vier gekke woorden. Doe je ogen dicht en wijs in een boek. Of laat mij dobbelen.
- Maak er een gek verhaaltje van. Een giraf fietst in de regen op een wolk. Hoe gekker, hoe beter je het onthoudt.
- Zet er hoofdletters en streepjes tussen.
- Plak er een getal en een teken achter. Niet je leeftijd. En niet je geboortejaar.
- Tel je tekens. Meer dan 12? Dan ben je kraak-proof.
Test je wachtwoordTyp iets en kijk hoe lang kraken duurt
Kraken duurt
Wat ik herken
Gekleurde stukjes ken ik al. Groene stukjes zijn echt toeval.
De vijf regels
- Minstens 12 tekens
- Geen bekend woord
- Hoofdletters, cijfers en tekens
- Geen naam of jaartal
- Geen 123 of abc of azerty
Tips
De dobbelmachineLaat het toeval kiezen
Goed omgaan met je wachtwoordSterk is niet genoeg als je het rondstrooit
Waar bewaar je het?
In je hoofd. Daar is dat gekke verhaaltje voor. Moet het toch op papier? Dan in een boekje thuis. Op een plek die alleen jij en je ouders kennen.
Nooit op een briefje aan je scherm. Nooit in een chat naar jezelf.
Twee sloten
Veel sites vragen nog een code na je wachtwoord. Die code komt op de gsm van je ouders.
Dus zelfs een dief met je wachtwoord raakt niet binnen. Dat heet tweestapsverificatie. Zet het samen met een ouder aan.
Niemand vraagt je wachtwoord
Geen spel. Geen website. Geen "medewerker". Wie het toch vraagt, is een oplichter.
Dat heet phishing: vissen naar jouw wachtwoord. Niet antwoorden. Toon het aan een volwassene.
En als iemand het toch weet?
Verander het meteen. Ook op andere sites waar je het gebruikte.
Zeg het tegen je ouders of je juf. Dat overkomt volwassenen ook. Dom is alleen: niks doen.
OefeningenTwee spelletjes en een werkblad
Oefening 1 · Zwak of sterk?
Is het zwak of sterk? Kies bij elke kaart. Klik daarna op Controleer.
Oefening 2 · Quiz
Tien vragen. Klik op je antwoord. Je krijgt meteen uitleg.
Oefening 3 · Het werkblad
Zo werkt het
- Print één blad per kind.
- Deel 1 doe je tijdens de kraakmachine.
- Deel 2 en 3 maak je zelf, alleen of per twee.
- Deel 4 doen we samen op het einde.
Voor de leerkrachtLesverloop, lesdoelen, afspraken, differentiatie en de antwoordsleutel
Extra printmateriaal
Bladen die je los kan afdrukken en ophangen of uitknippen.
Quiz op het digibord
De tien vragen groot op het scherm, eentje per keer. Tik een antwoord aan en het juiste licht op, met de uitleg eronder. Werkt met een vinger op het bord, of met de pijltjestoetsen en de cijfers 1 tot 4. Open de bordquiz.
De video (5 minuten)
Een filmpje van precies 5 minuten met Nederlandse vertelstem, over dezelfde vijf regels. Handig als start van de les, in plaats van de startvraag. Het staat naast de les op de USB-stick, dus het speelt ook zonder internet.
Lesverloop (50 minuten)
| Tijd | Fase | Wat gebeurt er |
|---|---|---|
| 0-5 min | Startvraagklasgesprek | "Wat is het slechtste wachtwoord dat je ooit hoorde?" Laat een paar kinderen antwoorden (niet hun eigen wachtwoord!). Toon de startpagina: 123456 is nog altijd nummer één ter wereld.naar Start |
| 5-12 min | Raad het wachtwoord van Jonasspel op het bord | Toon het profiel van Jonas. De klas stemt per kandidaat: kan een klasgenoot dit raden? Klik en lees de uitleg. Conclusie samen: alles wat over jou bekend is, is geen geheim.naar het spel |
| 12-20 min | Hoe kraakt een computer?demo + uitleg | Laat de kraakmachine los op de zes voorbeelden, van 123456 tot de wachtwoordzin. Bespreek de ladder: elk teken erbij maakt het kraken enorm veel trager. Vraag: waarom helpt een hoofdletter alleen niet?naar de kraakmachine |
| 20-27 min | Het receptinstructie | De vijf regels: lang · zin · mix · uniek · geheim. Toon de zin-methode met de giraf op de fiets en dobbel drie keer met de dobbelmachine. Laat de klas het gekste verhaaltje bedenken bij een worp.naar het recept |
| 27-40 min | Aan de slagwerkblad, alleen of per twee | Elk kind maakt op het werkblad twee oefen-wachtwoorden met de zin-methode en vinkt de vijf regels af. Met tablets of pc's: testen in de wachtwoord-tester. Zonder: buur controleert met de checklist. Regel: nooit je echte wachtwoord opschrijven of intypen.werkblad tester |
| 40-47 min | Zwak of sterk? + quizklassikaal | Sorteerspel op het bord: klas stemt zwak of sterk, dan controleren. Daarna de quiz, vraag per vraag met handen omhoog.naar de oefeningen |
| 47-50 min | Afsluitingde belofte | Drie dingen die je onthoudt: lang, een zin, aan niemand geven. Elk kind ondertekent de belofte onderaan het werkblad. Huiswerk-tip: verander thuis samen met een ouder één zwak wachtwoord.naar het laatste deel |
Lesdoelen
Mediawijsheid en digitale veiligheid, 3de graad lager onderwijs. De leerlingen kunnen na deze les:
- uitleggen waarom een wachtwoord geheim moet zijn en wat iemand met een gestolen wachtwoord kan doen;
- de twee manieren onderscheiden waarop een wachtwoord gevonden wordt (raden door een bekende, kraken door een computer);
- een zwak wachtwoord herkennen (kort, bekend, persoonlijk, reeks) en de vijf regels van een sterk wachtwoord opnoemen;
- zelf een kraak-proof wachtwoordzin maken met de zin-methode en die controleren met de checklist;
- gepast reageren als iemand hun wachtwoord vraagt (phishing) of als het gelekt is.
Drie afspraken vooraf
- Niemand zegt, schrijft of typt zijn echte wachtwoord. Alles in deze les is oefenen. Zeg het expliciet bij de start en herhaal het bij de tester.
- Geen namen noemen bij "wie heeft een zwak wachtwoord". De startvraag gaat over wachtwoorden die ze ooit hoorden, niet over hun eigen.
- Wat thuis geregeld wordt, blijft thuis. Sommige kinderen kennen hun wachtwoorden niet (ouders beheren ze). Dat is prima, en het is een mooie aanleiding voor de thuisopdracht.
Differentiatie
Sneller klaar? Laat ze een wachtwoord maken voor drie verschillende "sites" (school, game, mail) waarbij één woord per site verandert, en uitleggen waarom dat handig is. Of: zoek het kortste wachtwoord dat de tester nog "kraak-proof" noemt.
Extra steun? Werk met de dobbelmachine in plaats van zelf woorden te kiezen, en met 3 woorden in plaats van 4. Het verhaaltje mag getekend worden in plaats van geschreven.
Zonder toestellen? Alles wat interactief is, kan ook op het bord met de hele klas. Het werkblad vervangt de tester: buur controleert de vijf regels.
Thuisopdracht (mag mee in de agenda)
"We leerden vandaag hoe je een kraak-proof wachtwoord maakt: minstens 12 tekens, een zin van vier willekeurige woorden, met hoofdletters, een cijfer en een teken, voor elke site een ander, en aan niemand doorgeven. Kies thuis samen één account met een zwak wachtwoord en verander het met de zin-methode. Zet als het kan ook tweestapsverificatie aan."
Het wachtwoord zelf hoeft nooit terug naar school te komen. Alleen het vinkje "gedaan".
Antwoordsleutel
Sorteerspel (op de site)
Quiz: 1 b · 2 b · 3 c · 4 c · 5 b · 6 b · 7 c · 8 b · 9 b · 10 b.
Werkblad deel 1 (zwak of sterk)
Bij deel 2 en 3 is er geen "juist" wachtwoord: elke zin die de vijf vinkjes haalt, is goed. Let vooral op regel 2 (echt willekeurige woorden, niets over het kind zelf) en op de lengte.